Türkiye’nin Genel Ticaret Sistemi ve Özel Ticaret Sistemi 2025 Eylül Verileri: Dış Ticaret Trendleri ve Yapısal Farklar

Türkiye İstatistik Kurumu ile Ticaret Bakanlığı’nın ortak calısmalarıyla hazırlanan geçici veriler, genel ticaret sistemine göre ihraçata ve ithalata dair son durumu ortaya koyuyor. Eylül 2025’te ihracat yılının aynı ayına göre %2,8 artışla 22 milyar 576 milyon dolar, ithalat ise %8,7 artışla 29 milyar 479 milyon dolar olarak kayıtlara geçti. Ocak-Eylül dönemi için bakıldığında, ihracat %4,1 artışla 200 milyar 578 milyon dolar, ithalat %5,9 artışla 267 milyar 637 milyon dolar düzeyinde gerçekleşti.

Eylül 2025 için enerji ürünleri ve parasal olmayan altın hariç dış ticaret rüzgârı artık enerji ve altın etkisinden arındırılmış olarak incelendiğinde, ihracat %2,1 artışla 20 milyar 785 milyon dolardan 21 milyar 227 milyon dolara yükseldi. Aynı dönemde enerji ürünleri ve parasal olmayan altın hariç ithalat %5,8 artışla 21 milyar 204 milyon dolardan 22 milyar 438 milyon dolara çıktı. Bu gruplar dış ticaret açığını 1 milyar 211 milyon dolarlık net bir bölge olarak yazdı ve toplam dış ticaret hacmi %4,0 artışla 43 milyar 665 milyon dolara ulaştı. Dış ticaret açığının enerji ve altın hariç ihracat ile ithalatını karşılama oranı ise %94,6 olarak kayda geçti.

Dış ticaret dengesi ve rekabet gücü Eylül ayında dış ticaret açığı bir önceki yılın aynı ayına göre %33,8 artarak 5 milyar 161 milyon dolardan 6 milyar 903 milyon dolara yükseldi. İhracatın ithalatı karşılama oranı ise 2024 Eylül’de %81,0 iken 2025 Eylül’de %76,6’ya geriledi. Ocak-Eylül döneminde ise dış ticaret açığı %11,8 artışla 59 milyar 974 milyon dolardan 67 milyar 60 milyon dolara çıktı ve karşılama oranı %76,3’ten %74,9’a geriledi.

İmalat sanayinin payı ve teknolojik yoğunluk Eylül 2025’te imalat sanayiinin toplam ihracattaki payı %94,5 olarak belirlendi; tarım, ormancılık ve balıkçılık %3,0, madencilik ve taş ocakçılığı %1,8 şeklinde devam etti. Aynı dönemde ara mallarının toplam ithalattaki payı %69,1 olarak kayda geçti. Yüksek teknoloji ürünlerinin imalat sanayi içindeki ihracat payı %3,1 iken ithalat içindeki payı %12,5 olarak raporlandı; Ocak-Eylül döneminde bu paylar sırasıyla %3,7 ve %11,3 olarak kayıtlarda yer aldı.

Özel ticaret sistemi ile Eylül 2025 Özel ticaret sistemine göre, Eylül 2025’te ihracat önceki yılın aynı ayına göre %3,0 artışla 20 milyar 550 milyon dolar oldu ve ithalat %10,6 artışla 28 milyar 22 milyon dolara çıktı. Dış ticaret açığı %38,7 artışla 5 milyar 388 milyon dolardan 7 milyar 472 milyon dolara yükseldi. İhracatın ithalatını karşılama oranı 2024 Eylül’de %78,7 iken 2025 Eylül’de %73,3’e geriledi.

Ocak-Eylül döneminde özel ticaret sistemine göre ihracat 182 milyar 42 milyon dolar, ithalat 250 milyar 788 milyon dolar olarak gerçekleşti. Açığın büyüklüğü %13,0 artışla 60 milyar 854 milyon dolardan 68 milyar 746 milyon dolara çıktı ve karşılama oranı %74,1’den %72,6’ya geriledi.

Ülke bazlı dış ticaret dinamikleri Eylül 2025’te Almanya, Birleşik Krallık ve ABD başı çekerek en çok ihracat yapılan ülkeler oldu; Çin ise ithalatta birinci oldu. Eylül’de Almanya’ya yapılan ihracat 1 milyar 904 milyon dolar, Birleşik Krallık 1 milyar 387 milyon dolar, ABD 1 milyar 348 milyon dolar olarak gerçekleşti. İlk 5 ülkeye yapılan ihracat toplam ihracatın %30,3’ünü oluşturdu. İthalatta ise Çin 4 milyar 264 milyon dolar ile ilk sırayı aldı, ardından Rusya Federasyonu, Almanya, Birleşik Arap Emirlikleri ve ABD geldi. İlk 5 ülkeden yapılan ithalat toplam ithalatin %43,5’ini oluşturdu.

Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seride eylül ayında ihracat bir önceki aya göre %4,3 azaldı; ithalat ise %8,2 arttı. Takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre ihracat yıllık karşılaştırmada %0,4 düşüş gösterdi, ithalat ise %5,1 arttı. Eylül 2025 için yüksek teknolojili ürünlerin imalat sanayi ihracatı içindeki payı %3,1 olarak kaldı ve imalat sanayi ürünlerinin toplam ithalattaki payı %85,0 olarak belirlendi.

Genel tablo ve kırılımlar Özel ve genel ticaret sistemleriyle Eylül 2025 için dış ticaretin dinamikleri, imalat sanayinin payı, ara malı bağımlılığı ve ülke bazlı dağılımlarıyla birlikte değerlendirildiğinde, Türkiye’nin dış ticaret dengesi açısından bazı baskılar ve yapısal değişimler dikkat çekti.