Yanlış ve Gereksiz Temizlik Kimyasallarının Sağlık Üzerindeki Etkileri ve Doğru Kullanım Yolları

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Dilek Leyla Mamçu, temizlik kimyasallarının nasıl yanlış kullanıldığında insan sağlığına ve çevreye zarar verebileceğini ve bilinçli temizlik alışkanlıklarının önemini aktarmıştır. Yanlış kullanılan temizlik kimyasalları sağlığa zarar verebilir; çoğu yüzey temizleyici ve dezenfektan, çamaşır suyu (sodyum hipoklorit), amonyak, alkoller, kuaterner amonyum bileşikleri ve sentetik kokular gibi maddeler içerir. Bu maddeler mikropları öldürürken dahi yanlış veya aşırı kullanıldığında sağlık sorunlarına yol açabilir.

Solunum yoluyla alınan zararlı parçacıklar, havada asılı kalıp solunabilir ve bu durum irritasyon, alerjik reaksiyonlar hatta astım gibi rahatsızlıklara zemin hazırlayabilir. Gözde yanma, sulanma veya kızarıklık gibi belirtiler de sıkça görülebilir. Güzel koku, yüzeyin hijyenik olduğu anlamına gelmez; bazı ürünler yalnızca kokuyu bastırır ve mikropları etkisiz hale getirmez. Güçlü koku, genellikle daha yüksek kimyasal içerik demektir ve bu da cilt ve solunum yollarında problemlere yol açabilir. Özellikle çocuklar ve hamile kadınlar için maruziyet riskleri ve çevresel etkiler daha önce düşünülmelidir. Çamaşır suyu gibi asitle karışmaması gereken temizleyicilerle birlikte kullanımı zehirli gazlar açığa çıkarabilir. Gerçek hijyen, doğru ürünün doğru miktarda ve doğru süreyle uygulanmasıyla sağlanır.

Temizlik sırasında havalandırma şarttır. Yüzeylerin temiz ve dezenfekte edilmiş olması bulaşıcı hastalıkları önlemekte kritik olsa da, kullanıma ait kimyasalların havaya salınmasının önüne geçmek ve ortamı temiz hava ile teneffüs edilebilir kılmak gerekir. Kapalı alanlarda sprey formundaki ürünleri kullanırken havalandırmanın daha da önemli olduğu ifade edilmiştir; pencere ve kapıların açılması, toksik maddelerin odadan uzaklaştırılmasına yardımcı olur.

Çocuklar, hamileler, yaşlılar ve alerjik bireyler için temizlik kimyasalları özel dikkate ihtiyaç duyar. Çocuklar yüzeylere temas ettikten sonra ellerini ağızlarına götürebilir; bazı maddeler hamilelerde hormonal dengeyi etkileyebilir. Yaşlılarda akciğer kapasitesi ve bağışıklık sistemi zayıf olabilir; alerji ve astım hastalarında belirtiler daha belirginleşebilir. Geçmeyen öksürük, nefes darlığı, baş dönmesi veya mide bulantısı, göz yanması, ciltte kızarıklık veya kaşıntı gibi belirtiler, kullanılan ürüne bağlı olarak ortaya çıkabilir. Gereksiz antibakteriyel ürün kullanımı ise dirençli bakteri oluşumu, bağışıklık sistemi bozulması ve çevre kirliliği gibi sorunlara neden olur.

Etiketleri dikkatle okumanın önemi, hangi içeriklerle temas edilmemesi gerektiğini bilmenin katkısı büyüktür. Kimyasal etkileri azaltmak amacıyla içerik açısından daha temiz ürünler tercih edilebilir; evde sirke, karbonat ve limon gibi doğal malzemelerle basit temizlik çözümleri yapılabilir. Kaynak: BYZHA Beyaz Haber Ajansı