Peyam-ı Garb Söyleşileri: Deneme Türünün Özdeşleşemeyen Doğası Üzerine Bir Sohbet

Peyam-ı Garb söyleşileri, farklı düşünce merkezlerinin izini sürerken her ay Zeytinburnu Kültür Sanat’ta bir araya geliyor. 13 Ocak Salı akşamı başlayan programda Mustafa Aplay, Enis Batur ile Türk Denemesi Üzerine kitabını temel alarak bir sohbet gerçekleştirdi ve denemenin derinliklerini konuştu.

İçerik, deneme türünün kendi iç dinamiklerini ve bu türün gelenekler içinde nasıl konumlandığını irdeledi. Zeytinburnu Kültür Sanat ev sahipliğinde gerçekleşen bu buluşmada, denemenin tanımlanamaz özelliği yine vurgulandı: denemenin net bir omurgası olmaması, onu okurlar ve yazarlar için daha esnek ve özgün kılıyor. Böylece her denemeci kendi etkileyici makamını yaratabiliyor.

“Deneme, hayata çakıntılarla dokunur.” şeklinde özetlenen işlev üzerinde duruldu. Nabi Avcı, gündelik yaşamın renklerini ve kokularını çakıntı halinde yakalama becerisini vurguladı. Çakıntı kelimesi, düşünce süreçlerinde pek çok zihinsel durumu açıklıyor. Necip Fazıl gibi sistematik olarak adlandırılamayan bir düşünürün yazı ve konuşmalarına bakıldığında, onun evcilleştirilmemiş zekâ çakıntılarıyla dolu bir eser üretimini görüyoruz. Deneme böyle bir dokunuş yapıyor ve dokunduğu şey bir anda ışıldıyor. Bu süreçte bilim insanlarının, düşünürlerin ya da romancıların ötesinde bir mahiyetin de ortaya çıktığını hissettiriyor.