Uyutkan İplik: Doğal Moleküllerle İplik Temelli Uyku Desteği Projesi

Uyku bozukluklarına doğal ve yan etkisiz bir çözüm üretmeyi hedefleyen bir araştırma girişimi olan “Uyutan İplik” projesi, üniversite–sanayi iş birliğinin dikkati çeken örneklerinden biri olarak öne çıkıyor. Bursa Teknik Üniversitesi’nin yürütücülüğünde, Üsküdar Üniversitesi, Bursa Yüksek İhtisas Hastanesi ve Ormo Yün İplik iş birliğiyle hayata geçirilen bu 24 aylık çalışma, özel ipliklerin koku ve deri üzerinden uykuya katkı yapacak şekilde tasarlanmasını amaçlıyor. Projede, doğal moleküllerin mikroenkapsülasyon yöntemiyle iplik yapısına entegre edilmesi planlanıyor.

Üsküdar Üniversitesi’nden Dr. Öğr. Üyesi Nigar Kantarcı Çarşıbaşı, projenin bilimsel altyapısını ve motivasyonunu aktarıyor. Projenin asıl amacı, yan etki göstermeyen, kimyasal içerik içermeyen adayları ipliklere ekleyerek günlük hayatta kullanılabilir fonksiyonel ürünler üretmek. Bu süreç, önce iplik yumağıyla başlayıp ilerleyen aşamalarda farklı tekstil ürünlerine taşıyabilir.

Beynin uyku düzeninde kilit rol oynayan GABA ve melatonin reseptörlerini hedefleyen bir yaklaşım benimsendiğini belirten Çarşıbaşı, doğal moleküllerin bu reseptörlerle etkileşimini tarayarak uygun adayları belirlemek ve mikroenkapsülasyonla ipliğe entegre etmek üzere çalışmalar yürütüleceğini ifade ediyor. Bu sayede ilaç kullanımı olmadan uyku düzenlenmesi hedefleniyor.

Proje ekibi, klinik çalışmaları Bursa Yüksek İhtisas Hastanesi’nde yürütecek ve ipliklerin, uyku bozukluğu olan bireyler ile kontrol grupları üzerinde test edilmesini planlıyor. Sanayi ortağı olarak uzun köklere sahip bir iplik üreticisinin desteği, çalışmanın somut bir ürüne dönüşmesini amaçlıyor.

Üsküdar Üniversitesi’ndeki In Silico Araştırma Laboratuvarı’nın projeye sağladığı güçlü altyapı, geniş doğal molekül havuzlarını hızlı bir şekilde tarama imkânı sunuyor. Simülasyon sonuçları, deney aşamalarını hızlandırırken maliyetleri de azaltmayı hedefliyor.

Projede güvenliği kanıtlanmış, FDA onaylı doğal moleküller üzerinde çalışılıyor. Bu moleküllerin reseptörlerle olan etkileşimleri literatürde kesinleşmemiş olabilir; bu nedenle bilimsel yenilik, bu potansiyel etkileşimlerin aydınlatılmasına dayanıyor.

“Uyutan İplik” çalışması, yurt dışında benzeri bulunmayan ve tamamen yenilikçi bir yaklaşımı temsil ediyor. TÜBİTAK TEYDEB kapsamında değerlendirilen proje, patenti hedefleyen ve somut bir ürüne dönüştürülmesi planlanan bir çalışma olarak öne çıkıyor.

Projenin temel geçmişi, bir yüksek lisans tezinden doğan bir ekip çalışmasının sonucudur. Bu süreçte elde edilen çıkışlar, beş bilimsel yayına ve çeşitli sunumlara yol açtı ve In Silico Laboratuvarı’nın kurulması gibi önemli altyapı inşalarını tetikledi.

In Silico Laboratuvarı’nın kurulması, ekip için uzun soluklu bir akademik çabanın ürünüdür; laboratuvarı olmayan dönemde gereken altyapının sağlanması için çeşitli platformlar kullanıldı ve sonuçlar üniversite yönetiminin desteğiyle somut çıktı haline getirildi.

Uyunan İplik projesi, doğal molekülleri iplik yapısına entegre ederek günlük yaşamda uygulanabilir bir uyku desteği sunmayı hedefliyor. Bu yaklaşım, kimyasal içeriklerden bağımsız olarak, beyin uyku regülasyonunda rol oynayan proteinler ve reseptörler üzerinden etki göstermeyi amaçlar.

Projede, GABA ve melatonin reseptörlerini hedef alarak uyku mekanizmasını düzenleyecek doğal moleküllerin taranması ve güvenli olarak iplik içerisine mikroenkapsülasyon yoluyla hapsedilmesi planlanıyor. Böylece kullanıcılar iplik veya iplikten üretilen ürünlerle günlük yaşamlarında güvenli bir uyku desteğine sahip olacaklar.

Klinik uygulamalar Bursa’daki bir hastane ile koordine edilerek yürütülecek; etkiyi güvenli ve kontrollü bir şekilde değerlendirmek amacıyla uyku bozukluğu olan bireyler ile kontrol grupları üzerinde çalışmalar yapılacak.

Üretim tarafındaki sanayi ortağı, projenin somut bir ürüne dönüşmesini hızlandıracak önemli bir destek sunuyor. Böylelikle iplikler ve türevleri, ilerleyen aşamalarda çocuklar için uyku oyuncakları gibi yenilikçi ürünlere de dönüşebilir.

In Silico Laboratuvarı, simülasyon temelli analizlerle molekül taramasını destekleyerek süreçleri hızlandırır ve maliyeti düşürür. Bu sayede aday moleküllerin belirlenmesi, deneysel aşamaları kısaltır ve güvenli adaylar üzerine odaklanmayı kolaylaştırır.

Proje, yalnızca ulusal düzeyde değil, küresel anlamda da benzersiz olarak değerlendiriliyor. Patent süreci de projenin en önemli hedefleri arasındadır; nihai amaç, somut, ticarileştirilebilir bir ürün elde etmektir.

Proje, uyku bozukluklarına karşı ilaçsız bir yaklaşım arayışına yanıt olarak şekilleniyor. Doğal moleküllerle güçlendirilmiş iplikler, deri ve koku yoluyla etkileşime girerek beynin uyku düzenini dengelemeyi amaçlar.

Laboratuvar çalışmaları, simülasyonlar ve deneyler bir araya getirildiğinde, moleküllerin güvenli kullanımını garanti eden bir yol haritası çıkar. Bu yol haritası, klinik denemeler ve üretim süreçleriyle adım adım hayata geçirilecek.

“Uyutan İplik” projesi, bilimsel yeniliğin yanı sıra toplumsal faydayı da ön planda tutuyor. Ürünlerin hedef kitlesi, çocuklar ve bebekler dahil olmak üzere geniş bir kullanıcı yelpazesini kapsıyor.

Sonuç olarak, projenin hedefi sadece bir araştırma çıktısı elde etmek değildir; aynı zamanda patent ağına bağlı özgün bir ürünü pazara sunmaktır. Bu yaklaşım, akademiden doğan bilgiyi ticarileştirme açısından da bir model oluşturabilir.