2000 sonrası otomotiv, kimya ve yenilenebilir enerji sektörlerinde ihracatçı birlikleri kurma taleplerinin hayata geçmemesi nedeniyle Ege İhracatçı Birlikleri (EİB), Türkiye’nin toplam ihracatından aldığı payı uzun yıllar boyunca geri çekti. 2025 yılı sonunda EİB’nin ihracatı 18,5 milyar dolar olarak kaydedilirken, ülke ihracatından aldığı pay %6,75 seviyesine indi ve toplamda 273,434 milyar dolarlık Türkiye ihracatında bu birliğin rolü giderek sınırlı kaldı.
Egeli ihracatçıların Cumhuriyetin ilk yıllarında Türkiye ihracatının büyük kısmını üstlenmesi, ilerleyen yıllarda İstanbul ve Anadolu’nun ihracat alanlarını öğrenmesiyle birlikte rakamların yükselse de payların azalmaya devam ettiği bir tablo ortaya koyuyor. EİB 1980 yılında %18 paya sahipti Bu dönemde kuru meyve, tütün ve tekstil sektörlerinin katkısıyla 523 milyon dolarlık ihracat gerçekleştiren EİB, Türkiye’nin 2 milyar 910 milyon dolarlık toplam ihracatından %18 pay alıyordu. 2000’e gelindiğinde ise EİB’nin payı %9,5’e geriledi ve Türkiye ihracatına 2,6 milyar dolar katkı sağladı.
EİB, çeyrek asırdır iki haneli payı göremedi 2000 sonrası dönemde Türkiye’nin toplam ihracatı artmasına rağmen EİB’nin payı bir kez bile iki haneli seviyeye yükselmedi. 2009 yılında Türkiye’nin 97 milyar 50 milyon dolarlık ihracatına karşılık EİB, 6 milyar 385 milyon dolarlık bir kayda imza atarak payını %6,6 olarak belirlendi. Takip eden yıllarda da pay 7 ve üzerinde kalamadı.
EİB’nin 2008’deki düşüşü 2000 sonrası süreçte EİB’nin toplam payı kademeli olarak azaldı; 2008 krizinde 7,977 milyar dolarlık ihracat gerçekleştiren Türkiye’nin 127,6 milyar dolarlık toplamına karşılık %6,2 pay almasıyla dip noktasına vurgu yapıldı.
2011 yılında EİB, 11,399 milyar dolarlık ihracatla 10 milyar doları aşan ilk döneme adım attı ve Türkiye’nin 135 milyar dolarlık ihracatında %8,4 payla temsil edildi. 2015 yılında ise Türkiye 143,8 milyar dolar ihracat gerçekleştirirken EİB’nin payı 10,450 milyar dolar ile %7,2 olarak kayda geçti. Pandemi yılı 2020’de EİB, 13 milyar dolarlık dış satıma imza atarken Türkiye’nin 169,5 milyar dolarlık ihracatında %7,7 pay gösterdi.
Eskinazi’nin vurgu yaptığı hedefler Koordinatör Başkan Jak Eskinazi, 2000 sonrası süreçte bazı sektörlerde kurulan ihracatçı birliklerinin merkezleşmesinin pay düşüşlerinde temel etken olduğunu belirtti. “Kimya, otomotiv, elektrik-elektronik ve yenilenebilir enerji ekipmanları alanlarında yeni birlikler kurulsaydı, EİB’nin Türkiye ihracatından aldığı pay 30–35 milyar dolar bandına ulaşabilirdi” diye konuştu. Türkiye’nin bölgesel ihracat verilerine bakıldığında Ege Bölgesi’nin ihracatının 44 milyar dolara ulaştığı ve ülke genelinin yaklaşık %16’sını oluşturduğu dikkat çekiyor.
Kaynaklar: BYZHA Beyaz Haber Ajansı
Leave a Reply