Beyin Sağlığı: Koruyucu Nörolojiyle Yaşam Boyu Zinde Kalmak İçin Yol Haritası

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Nöroloji Uzmanı Doç. Dr. Burcu Polat, beynin sağlığını korumanın, hastalıkları tedavi etmekten önce geldiğini savunan koruyucu nöroloji yaklaşımını ve bu alanda izlenen bilimsel, toplumsal ve bireysel adımları paylaştı. Hastalıklar ortaya çıkmadan beyin sağlığını korumanın küresel standart hâline geldiğini vurguladı. Uluslararası nöroloji topluluklarının yakın dönemde yayımladığı ortak raporlar, yalnızca hastalıkları tedavi etmek yerine, beyin sağlığını önceliklendiren bir çerçeveyi hedeflediklerini gösteriyor.

Yeni yol haritasında en kritik dört hedefin altını çizen Polat, şu unsurlara dikkat çekti: nöroloji uzmanı ve sağlık çalışanı sayısını artırarak tedaviye erişim sürelerini kısaltmak; hekimlerin tükenmişlik yaşamadan hastalarına daha fazla vakit ayırmasını sağlamak; Alzheimer, ALS, inme gibi beyin hastalıkları için kesin çözümler ve yeni ilaçlar arayan araştırmalara bütçe ve destek sağlamak; günlük hayatta beyin sağlığını korumaya odaklı güvenilir rehberler hazırlamak ve küresel olarak önleyici kampanyalar yürütmek. Ayrıca ilkokuldan itibaren sağlık eğitimini uygulamalı olarak öğretmenin çok önemli olduğuna işaret etti. Çünkü beyin sağlığı anne karnında başlayıp yaşam boyu sürdürülen bir süreçtir ve anne adaylarının sağlık bilinci, sağlıklı bir çocuk dünyaya getirmede belirleyicidir.

Koruyucu nöroloji alanını ilerletmek için beyin sağlığı uzmanları birlikte çalışabilir ifadesiyle, nörologlar yalnızca tedavi kapasitesini artırmakla kalmamalı, koruyucu nöroloji alanını da geliştirmeye yönelmelidir. Beynin merkezi bir kontrol merkezi olduğunu hatırlatan Polat, beyin sağlığı konusunda uzman doktorların yalnızca tedaviye odaklanmaması gerektiğini belirtti.

Dünya genelinde olduğu gibi Türkiye’de de 21. yüzyıl için etkili bir beyin sağlığı vizyonu ve eylem planı gerektiğini vurgulayan Polat, beyin sağlığını en üst düzeyde destekleyen fiziksel, zihinsel ve sosyal refah hedefinin önemine değindi. Çift taraflı bir gerçeklikten söz ediliyor: Hayatta her an nörolojik hastalık riskine karşı duruş geliştirmek.

Güncel araştırmalar, yaşamın herhangi bir döneminde nörolojik bir hastalık ya da bozuklukla karşılaşma ihtimalinin yüksek olduğunu gösteriyor. Bu nedenle beyin sağlığını korumak için dört ana alan üzerinde odaklanılması gerektiğini hatırlatan Polat, bilimsel ilerlemelerin hızlandırılması, güvenilir beyin sağlığı kaynaklarının sağlık çalışanlarına sunulması, hükümetlerle sağlık yasalarının çıkması için çalışılması ve topluma erken yaşlardan itibaren sağlıklı yaşam alışkanlıklarının kazandırılması gerektiğini söyledi.

Çocukluk dönemi kafa travmalarının, ilerleyen yıllarda bile beyni etkileyebileceğini belirten Polat, okul çağındaki yaralanmaların ve çevresel faktörlerin beyin sağlığı üzerinde uzun vadeli etkileri olabileceğini ifade etti. Ayrıca güncel çevre sorunları, beyin üzerinde oluşan mikroplastik birikimi ve hava kirliliği ile ilgili endişelerin bilim dünyasında yakından izlendiğini kaydetti.

Beyin, yaşam boyunca kendini yenileyebilir ifadesini öne çıkaran Polat, plastisite ve bilişsel sermaye kavramlarına değindi: Beyin, yaşamın her dönemi boyunca yapısal ve fonksiyonel olarak adapte olabilir, yeniden şekillenebilir ve kendisini yenileyebilir. Hayat boyu öğrenme ve aktif bilişsel çaba ile sosyal etkileşimin artması, akıl sermayemizin güçlenmesini sağlar. Bu nedenle, şu anda başlanabilecek pratik adımlarla sağlığı geri kazanmanın mümkün olduğuna dikkat çekti. Sigarayı bırakmak, kilo kontrolü, asansör yerine merdiven kullanmak, nefes egzersizleri ve günlük okuma gibi küçük adımlarla sürdürülebilir hedefler belirlemek yeterlidir.

Bu yaklaşım, hastalıkları kader olarak görmemeyi; bireyleri kendi sağlıklarına yönelik bilinçli adımlar atmaya teşvik etmeyi amaçlar.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı.