Değer Hareketi’nden gençleri tütün ürünlerinden korumak için yeni politika çağrısı

Türkiye’de tütün ve nikotin ürünlerine karşı yürütülen kontrol mekanizmalarını güçlendirmeyi hedefleyen sivil oluşum Değer Hareketi, çalışmalarına İstanbul’da düzenlenen “Eğitim ve Gençlik” temalı toplantıyla devam etti. Toplantıda, gençlerin dumansız hava sahalarına erişimi ve tütün ürünlerinin kullanımıyla ilgili güncel sorunlar masaya yatırıldı.

Geniş Katılımlı Paydaş Buluşması

Ankara’da 15 Eylül’de başlatılan lansman sürecinin ardından düzenlenen bu ilk tematik buluşmaya; AIESEC Türkiye, Aile Hekimliği Uzmanları Derneği, Aile Hekimliği Sigara Bırakma Polikliniği, Dumansız Gençlik Girişimi (DGG), İnsan Hakları Akademisi, Genç Hayat Vakfı, Habitat Derneği ve TOÇEV temsilcileri katıldı. Yapılandırılmış bir politika diyaloğu çerçevesinde gerçekleşen etkinlikte, gençler karar alma süreçlerinin aktif birer parçası olarak konumlandırıldı.

Denetim ve Uygulama Açığı Vurgusu

Toplantıda öne çıkan veriler, tütün kontrolünde mevzuat kadar uygulamanın da kritik olduğunu gösterdi. Nisan–Mayıs 2026 döneminde Ankara, İstanbul ve İzmir’de yapılan araştırmada, 475 işletmenin %75,6’sında en az bir mevzuat ihlali tespit edildiği paylaşıldı.

Gençlerin tütün ürünleriyle temasını inceleyen bir diğer saha araştırması ise 26 okulun çevresindeki 78 satış noktasında gerçekleştirildi. Verilere göre, satış noktalarının %93,6’sında ürünler açıkça görünür durumda. Ayrıca işletmelerin %60,5’inde tütün ürünleri şekerleme ve oyuncakların yanında sergilenirken, %42,1’lik bir kısımda ürünlerin dışarıdan doğrudan görülebildiği kaydedildi.

Çözüm İçin Politika Önerileri

Katılımcılar, eğitim ortamlarında dumansız hava sahası kurallarının daha sıkı denetlenmesi gerektiğinin altını çizdi. Öne çıkan çözüm önerileri arasında şunlar yer aldı:
* Dumansız hava sahası denetim yetkisinin genişletilmesi ve kurumlar arası iş birliğinin artırılması.
* İhbar süreçlerine halkın gönüllü katılımının sağlanması.
* Tütün ürünlerinin, satış noktalarında opak dolaplar gibi görünürlüğü engelleyen ünitelerde tutulması.
* Yeni nesil tütün ve nikotin ürünlerine erişimin kısıtlanması.
* Dijital mecralarda ve sosyal medyada tütün ürünlerinin tanıtımının engellenmesi.

Sürekli Savunuculuk Hedefi

Değer Hareketi, tütün endüstrisinin pazarlama ve manipülasyon stratejilerine karşı toplumsal farkındalık oluşturmayı amaçlıyor. Mayıs ayına kadar sağlık, çevre ve eğitim gibi farklı alanlarda 8 ayrı paydaş buluşması düzenlemeyi planlayan hareket, bu kapsamda Ekim ayında medya profesyonellerini, Kasım ayında ise sağlık uzmanlarını bir araya getirecek. 4207 sayılı Kanun’a yönelik değişiklik önerilerini karar alıcılara ulaştırmayı hedefleyen oluşum, kanıta dayalı politika değişikliğini savunmaya devam ediyor.