Sessiz İlerleyen HPV Rahim Ağzı Kanseri Riskini Tarama İle Azaltmak Mümkün
Kadınlarda en sık görülen kanserler arasında yer alan rahim ağzı kanseri, çoğu zaman sessiz bir seyir izliyor. Bu hastalığın başlıca nedenlerinden biri olan HPV enfeksiyonlarına bağlı kanser öncesi hücre değişiklikleri ise genellikle hiçbir belirti vermeden ilerliyor. Bu yüzden herhangi bir şikâyet ortaya çıkmadan düzenli tarama yaptırmak büyük önem taşıyor. Erken dönemde saptanan kanser öncesi değişiklikler tedavi edilerek kanserin oluşması engellenebiliyor.
Memorial Şişli Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Bölümü’nden Op. Dr. Gönül Çimen, HPV enfeksiyonu, tarama yöntemleri ve HPV aşıları hakkında önemli bilgiler paylaştı.
Ağrı ve siğil olmasa da HPV taşınabilir
İnsan Papilloma Virüsü (HPV), toplumda yaygın görülen bir virüs grubu. Yüksek riskli bazı HPV türleri vücutta uzun süre kaldığında rahim ağzında hücresel değişikliklere yol açabiliyor. Bu değişikliklerin bir kısmı yıllar içinde kansere dönüşebiliyor. Enfeksiyon ve kanser öncesi değişiklikler çoğu kez herhangi bir belirti vermeden ilerliyor. Dolayısıyla ağrı veya siğilin olmaması, HPV enfeksiyonunun bulunmadığı ya da taramaya gerek olmadığı anlamına gelmiyor. Düzenli tarama ve hekim kontrollerini aksatmamak önemli.
Rahim ağzı kanseri taraması ne zaman yapılmalı?
Tarama zamanı kişinin yaşına ve sağlık geçmişine göre belirleniyor. Türkiye’de rutin toplum taraması kapsamında 30-65 yaş arasındaki kadınlara beş yılda bir HPV-DNA testi uygulanıyor. Bu aralık rutin tarama programı için geçerli. HPV testi pozitif çıkan, önceki taramalarında anormal sonuç alan ya da özel risk taşıyan kişilerin ise daha yakın takibe ihtiyacı olabiliyor. Kontrol sıklığı, kişinin sağlık durumu ve test sonuçları değerlendirilerek hekim tarafından belirleniyor.
HPV testi ile smear testi neyi araştırıyor?
Rahim ağzı kanseri taramasında rahim ağzından alınan örnekler inceleniyor. HPV testi, kanserle ilişkili yüksek riskli HPV türlerinin varlığını araştırırken; smear testi rahim ağzı hücrelerinde anormal bir değişiklik olup olmadığını değerlendiriyor. Hangi testin yapılacağı ve taramanın hangi aralıklarla tekrarlanacağı; yaşa, önceki sonuçlara ve kişisel risk durumuna göre belirleniyor.
HPV testinin pozitif çıkması kanser demek değil
HPV testinin pozitif sonuçlanması tek başına kanser tanısı anlamına gelmiyor. Ancak sonucun uzman tarafından değerlendirilmesi ve önerilen takip sürecinin eksiksiz tamamlanması gerekiyor. İzlenecek yol; saptanan HPV türüne, smear sonucuna, yaşa ve önceki tarama sonuçlarına göre şekilleniyor. Bazı kişilerde testin belirli bir süre sonra tekrarlanması önerilirken, bazı durumlarda rahim ağzının büyütülerek incelendiği kolposkopi ve gerektiğinde doku örneği alınması gerekebiliyor. Kanser öncesi değişiklikler saptandığında uygun takip ya da tedavi planlanıyor. Bu değişikliklerin zamanında değerlendirilip gerektiğinde tedavi edilmesi, kanser gelişiminin önlenmesine yardımcı oluyor. Tarama sonucu normal çıksa bile bir sonraki kontrolün önerilen zamanda yaptırılması önem taşıyor.
HPV aşısı olsanız da taramalarınızı yaptırın
HPV aşısı, hedeflediği HPV türlerine karşı koruma sağlayarak bu türlerle ilişkili kanserlerin önlenmesine katkı sunuyor. Aşıdan en yüksek fayda, virüsle temas etmeden önce uygulandığında elde ediliyor. Aşılama 9 yaşından itibaren başlayabiliyor ve kız ile erkek çocukların erken yaşta aşılanması önemli. Yetişkinlerde aşının sağlayacağı yararı; yaş, daha önce yapılan aşılar ve sağlık durumu hekim tarafından değerlendiriliyor. HPV aşısı mevcut bir enfeksiyonu ya da siğili tedavi etmiyor, yeni enfeksiyonlara karşı korumayı hedefliyor. Daha önce HPV saptanmış olması aşının her durumda işe yaramayacağı anlamına gelmiyor. Yine de aşı yaptıran kadınların da kendileri için önerilen rahim ağzı kanseri taramalarını sürdürmesi gerekiyor.
Doğru bilgi korunmada belirleyici
HPV başlıca cinsel temas ve cinsel yakınlaşma sırasında doğrudan deri teması yoluyla bulaşıyor. Belirtisi olmayan kişiler de virüsü bulaştırabiliyor. Prezervatif kullanımı bulaşma riskini azaltsa da genital bölgenin tamamını örtmediği için tam koruma sağlamıyor. HPV hem kadınları hem erkekleri etkileyebiliyor. HPV testi virüsün ne zaman ya da kimden bulaştığını göstermiyor ve virüs yıllar sonra yeniden saptanabiliyor. Bu nedenle pozitif sonuçlar kişiler hakkında yargı oluşturmak için değil, tıbbi değerlendirme ve takibi planlamak amacıyla ele alınmalı.
Kanama ve anormal akıntı gibi belirtileri ciddiye alın
Cinsel ilişki sonrası kanama, adet dönemi dışında ya da menopoz sonrasında görülen kanama ve özellikle kötü kokulu, alışılmadık vajinal akıntı gibi şikâyetlerde hekime başvurulmalı. Bu belirtiler farklı nedenlerle de ortaya çıkabildiğinden nedenlerinin belirlenmesi için muayene önem taşıyor. Yakın zamanda rahim ağzı kanseri taraması yaptırılmış olsa bile yeni başlayan şikâyetler mutlaka değerlendirilmeli. Son taramanın tarihini kontrol etmek, tarama zamanı gelenler ya da ne zaman kontrol yaptırması gerektiğini bilmeyenler için kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurmak önemli. Yaşa ve kişisel sağlık geçmişine uygun bir tarama planı oluşturmak, test sonuçlarını öğrenmek ve önerilen takipleri tamamlamak rahim ağzı kanserinden korunmada önemli bir yer tutuyor.