İntihar Riskini Anlamak ve Önlemek: Uzman Görüşleriyle Erken Uyarılar ve Koruyucu Faktörler

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Feneryolu Tıp Merkezi Psikiyatri Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Erman Şentürk, gündemi meşgul eden intihar davranışı konusunu ele alırken, risk faktörleri, erken işaretler ve koruyucu önlemler üzerinde durdu. Tüm psikiyatri hastalarında intihar düşüncesinin sorgulanması hayati öneme sahiptir.

Depresyon, bipolar bozukluk, madde kullanımı, şizofreni ve bazı kişilik bozuklukları gibi hastalıkların, intihar davranışını tetikleyen başlıca risk grupları arasında bulunduğunu belirtti. Ayrıca çocukluk travmaları, özellikle istismar öyküsü, intihar için bağımsız bir risk unsuru olarak öne çıkıyor ve olasılığı önemli ölçüde artırabiliyor. Yaşamsal krizler ve yoğun stres, intihar düşüncesinin ortaya çıkmasında sık rastlanan etkenler arasındadır. Özellikle ayrılık, boşanma, kayıplar ve güvenlik duygusunun zayıflaması, bu davranış için zemin hazırlayabilir.

İntihar öncesi uyarı belirtileri olarak; yoğun umutsuzluk ve değersizlik hissi, kendine yönelik olumsuz düşünceler, sosyal izolasyon, günlük faaliyetlere ilgi kaybı, kişisel bakımda ihmal, uyku ve iştah değişimleri ile belirgin davranış değişiklikleri sayılıyor. Bu belirtiler, riskin artmasıyla yakından ilişkilidir ve dikkatle izlenmelidir.

Koruyucu faktörler, intihar riskini anlamlı ölçüde azaltabilir. Kişinin yaşam amacına ve gelecek planlarına sahip olması, başa çıkma becerilerinin güçlendirilmesi, hobiler ve düzenli spor gibi bireysel kaynaklar ile güvenli sosyal destekler ve sağlam aile bağları, çevresel olarak riskleri düşürür. Düzenli sosyal destek, evlilik ve çocuk sahibi olmak gibi çevresel unsurlar da koruyucu rol oynar.

Kriz anında yaklaşım olarak, intihar düşüncesi olan bir kişiye açıkça sormak ve bu düşüncelerin niteliğini anlamaya çalışmak kritik öneme sahiptir. Kriz dönemlerinde olan kişilere, intiharla ilgili düşüncelerini dile getirmekten korkulmamalı; bu konudaki sorular doğrudan ve net bir şekilde yöneltilmelidir. Risk faktörleri sistemli biçimde değerlendirilmeli; gerekirse profesyonel yardım için yönlendirme yapılmalıdır.

Krizin etkisiyle karşılaşan veya ruh sağlığı sorunu yaşayan bireylerin bir psikiyatriste başvurması önemlidir. Tıbbi destek, mevcut sorunları ve krizleri yönetmede güç sağlayabilir, tedavi uyumunu artırabilir. İntihar girişiminde bulunanların ardından ilk üç ay, risk çok yüksek olabilir. Bu dönemde tekrarlama olasılığı yüksektir ve konuyu konuşmak, çözüm bulmaya çalışmak yerine profesyonel yardım almak en güvenli adımdır.

İntihar riski bulunduğu belirtilen durumlarda, kişinin kendi kendine zarar verebileceğini düşünerek güvenliğini sağlamak gerekir. Tehdit oluşturan aletler uzaklaştırılmalı ve paylaşımın sır olarak saklanması yerine hemen yardım arayışına başlanmalıdır. Sonuç olarak, intihar düşüncesi olan kişiyle iletişim kurmak ve umut aşılamak, profesyonel yardım ulaşana kadar uygulanacak en etkili yaklaşımdır.

Kaynak: Beyaz Haber Ajansı (BYZHA)