Ellerimizi tehdit eden üç hastalık ve alınabilecek önlemler

Akıllı telefon, tablet ve bilgisayarların günlük hayatta giderek daha yoğun kullanılması, klavye ve fareyle tekrarlayan hareketlerin artması, el hastalıklarının daha sık görülmesine yol açıyor. Acıbadem Üniversitesi Atakent Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji, El Cerrahisi Uzmanı Dr. Mehmet Çavuş, bu konudaki gelişmeleri değerlendirdi.

Dijitalleşmenin yansıması gençlerde de görülüyor

Dr. Mehmet Çavuş, “Geçmişte daha çok ofis çalışanlarında görülen karpal tünel sendromu, tetik parmak ve baş parmak kök eklem kireçlenmesi hastalıkları, son yıllarda dijitalleşmenin etkisiyle gençlerde de sık görülmeye başlandı. Dijital alışkanlıklar bu şekilde sürerse, önümüzdeki yıllarda 20’li yaşlardaki hastaların oranının hızla artmasını öngörüyoruz” diyor. Dr. Çavuş, günümüzde ellerimizi tehdit eden üç hastalığı anlattı, el sağlığını desteklemek için uygulanabilecek basit ama etkili yedi egzersizi sıraladı ve önemli uyarılarda bulundu.

Geceleri şiddetli ağrıyla uyanıyorsanız dikkat

Günümüzde ellerde en sık görülen hastalıkların başında karpal tünel sendromunun geldiğini belirten Dr. Çavuş, şunları söylüyor: “El bileğinde dar bir kanaldan geçen median sinirin baskı altında kalmasıyla gelişen hastalık; başparmak, işaret, orta ve yüzük parmağında uyuşma, karıncalanma ve güç kaybıyla kendini gösterir. Özellikle geceleri artan ağrı, hastayı uykusundan uyandırabilir. Bazı hastalar sabah uyandıklarında ellerini kendilerine ait değilmiş gibi hisseder ya da iki beton kütleyi hareket ettirmeye çalışıyormuş gibi bir duyguya kapılır. Hasta zamanla telefon, kahve fincanı veya başka bir eşyayı farkında olmadan elinden düşürebilir. Tedavi edilmezse sinirde kalıcı hasar ve başparmak çevresindeki kaslarda erime gelişebilir.”

Parmağınız “tık” diye açılıyorsa

Ellerdeki bir diğer tehlike olan tetik parmak hastalığı, parmağı büken tendonun ve içinden geçtiği kılıfın kalınlaşıp ödemlenmesiyle ortaya çıkıyor. Parmak bükülürken ya da açılırken takılabiliyor, bir süre kilitli kaldıktan sonra “tık” sesiyle aniden serbest kalabiliyor. Parmak kökünde ağrı ve küçük, sert bir şişlik de hissedilebiliyor. Saatlerce ekranda gezinmek, sürekli mesaj yazmak ve parmaklara dinlenme fırsatı vermeden tekrarlayıcı hareketler yapmak bu yakınmaları tetikleyebiliyor. Kilitlenmenin sıklaşması ya da parmağın diğer elle açılmak zorunda kalınması durumunda mutlaka doktora başvurulmalı. Tedaviyle başarılı sonuçlar alınabiliyor.

Kavanoz kapağı açarken başparmağınıza ağrı saplanıyorsa

Başparmak kök eklem kireçlenmesi, tıptaki adıyla rizartroz da son yıllarda artış gösteriyor. Başparmağın el bileğiyle birleştiği eklemdeki kıkırdağın aşınmasıyla gelişen hastalık, çoğunlukla cep telefonunun yanlış kullanımıyla tetikleniyor. Geniş ekranlı ve ağır telefonları tek elle tutup başparmakla ekranın her noktasına ulaşmaya çalışmak, bu eklemdeki mekanik yükü artırabiliyor. Tekrarlayıcı zorlanma başparmak kökünde ağrıya yol açarken zamanla kavanoz kapağı açmak, anahtar çevirmek ya da telefon tutmak bile zorlaşabiliyor. Dr. Çavuş, her ağrının kireçlenme anlamına gelmediğini; doğru tespit için mutlaka hekim muayenesi ve gerektiğinde görüntüleme yöntemlerinin uygulanması gerektiğini vurguluyor.

Tedaviyi geciktirmeyin

Dr. Çavuş, tedavinin ertelenmesinin hastalığın türüne ve şiddetine bağlı olarak kalıcı kas erimesine, geri dönüşü zor sinir hasarına ve ince motor becerilerin kaybına kadar ilerleyebileceğini belirtiyor. Aktivite düzenlemesi, atel kullanımı, ilaç tedavileri, enjeksiyonlar ve egzersiz gibi yöntemlerle sonuç alınamayan ya da ileri düzeyde sinir hasarı bulunan hastalarda cerrahi yönteme başvurulabildiğini ekliyor.

Ellerinizi güçlendirmek için 7 basit önlem

Dr. Çavuş, el sağlığını korumak için şu yedi egzersizi ve önlemi öneriyor:

1. Klavye ve fare kullanırken ön kolunuz ile eliniz aynı hizada olsun. Gerekirse jel destekli ped ya da klavye altlığından yararlanın. Bileğinizi düz tutun.
2. Her 30-40 dakikada bir mola verin; ellerinizi klavyeden çekip kollarınızı aşağı doğru serbest bırakın ve yaklaşık bir dakika hafifçe sallayın.
3. Telefonda tüm işlemleri başparmakla yapmak yerine iki elinizi ya da işaret parmağınızı kullanın.
4. Fareyi hafif tutun, sıkmayın.
5. Basit bir paket lastiğini parmaklarınızın dışından geçirip yavaşça açın ve kapatın.
6. Kolunuzu dirseğinizi bükmeden öne uzatın. Diğer elinizle parmaklarınızı nazikçe kendinize doğru çekip 10 saniye bekleyin. Ardından elinizi ters çevirerek hareketi diğer yönde tekrarlayın.
7. Egzersiz sırasında ağrı, uyuşma ya da yakınmalarda artış gelişirse hareketi bırakın ve hekime danışın.