Akran Nezaketi Zirvesi: Pozitif Psikoloji ve İletişimle Zorbalığa Karşı Bütünleşik Yaklaşım

İstanbul İl Milli Eğitim Müdürlüğü, Üsküdar Üniversitesi ve Üsküdar İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü iş birliğiyle düzenlenen Akran Nezâketi Zirvesi, Üsküdar Üniversitesi Çarşı Yerleşkesi’nde gerçekleştirildi. Üniversitenin ev sahipliğinde toplanan katılımcılar, öğretmenler, akademisyenler ve Milli Eğitim temsilcilerini bir araya getirerek gençler arasındaki zorbalığın etkili biçimde ele alınması ve nezaket kültürünün güçlendirilmesi konularını ele aldı.

Prof. Dr. Güngör: “Hayata dönüşmeyen bilimsel bilginin kıymeti yoktur.” Zirvenin açılışında konuşan Üsküdar Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Nazife Güngör, araştırmaların toplumsal yarara dönüşmesinin önemine vurgu yaptı. “Üniversite olarak eğitimin yanı sıra toplumsal sorumluluk projelerine de öncelik veriyoruz” diyen Güngör, bugünkü konunun akran nezaketi olduğunu belirtti. Akran zorbalığının dijital iletişim araçlarının yaygınlaşmasıyla daha görünür hâle geldiğini ifade eden Güngör, çözüm sürecinde toplumun ortak duyarlılık geliştirmesi gerektiğini söyledi.

İl Milli Eğitim Müdürü Yentür: “Nezaket ve tevazu kalıcı davranışlarla örneklenmelidir” Zirve süresince, Yentür’ün dikkat çektiği ana nokta, nezaketin sınıf ve okul ortamlarında somut örneklerle pekiştirilmesi gerektiği oldu. Öğretmenlerin yalnızca sınıf içinde değil, günlük yaşamın her alanında yol gösterici olması gerektiğini ifade eden Yentür, nezaket ve tevazunun kalıcı davranışlar olarak benimsenmesini vurguladı.

Zirve sonrası Akran Nezaketi Paneli’nde Üsküdar Üniversitesi Kurucu Rektörü Prof. Dr. Nevzat Tarhan ile eski Milli Eğitim Bakanı Prof. Dr. Nabi Avcı ve Prof. Dr. Nilüfer Pembecioğlu gibi isimler söz aldı. Panel, nezaketin kökenine inerek dil, iletişim ve insan ilişkileri üzerinden kurulan diyalogları derinleştirdi.

“Önce selam, sonra kelam” Eski Milli Eğitim Bakanı Nabi Avcı, konuşmasına Fethi Gemuhluoğlu’nun sözünü hatırlatarak başladı ve nezaketin sadece davranış olarak değil, kültürel bir değer olarak da önem taşıdığını vurguladı. Nazuk olanın incelik olduğu fikrinden hareketle, nezaketin insan ilişkilerinde temel bir unsur olduğuna değindi. Dinleme süresinin düşmesi konusuna dikkat çekerek, günümüzde dikkat sürelerinin azaldığını ve bunun öğrenme süreçlerine etkisini ele aldı.

“İnsan insanın kurdu mudur, yoksa kutsalı mı?” Prof. Dr. Nabi Avcı, Hobbes’ın ifadesiyle başlayan tartışmada, ilişkilerin yalnızca tehdit unsuru değil, aynı zamanda değer ve kutsiyet taşıdığını belirtti. Martin Buber’in Ben-Sen ilişkisi bağlamında, nezaketin yalnızca özne-nesne ilişkilerinde değil, özne-özne bağlarda gelişebileceğini vurguladı. Özellikle genç kuşaklarda dinleme sürelerinin azalması konusunda uyarıda bulundu ve iletişim alışkanlıklarındaki değişimin öğrenme süreçlerini nasıl etkilediğini anlattı.

“Zeki ve çalışkan çocuk yetmez; iyi insan yetiştirmek şart” Prof. Tarhan ise, modern eğitim yaklaşımının yalnızca akademik başarıya odaklandığını, ancak erdemli bir insan yetiştirmenin bu çerçevede eksik kaldığını ifade etti. Erdem ahlakının erken yaşlarda kazanıldığını ve bu süreçte anne ile öğretmenin “ikinci mimar” rolünü üstlendiğini belirtti. Ergenlik döneminin bağımsızlık arayışını tetiklediğini söyleyen Tarhan, empati odaklı iletişimin bu dönemde daha etkili olduğunu ekledi. Ayrıca modern haz kültürü ve tek ebeveynli hanelerin artışı gibi toplumsal dinamiklere de değinerek, gençlerin duygusal ve sosyal sermayesinin güçlendirilmesi gerektiğini söyledi.

“Hedef Arkadaşlığı modeli, akran zorbalığını azaltıyor” Üsküdar Üniversitesi’nde geliştirilen Hedef Arkadaşlığı yaklaşımı, akran mentorluğu ve arabuluculuğunu temel alıyor. Tarhan, bu modelin özellikle farklı öğrencileri eşleştirme yoluyla grup içi çatışmaları azaltmayı hedeflediğini ifade etti. Ergenlik sürecinde ortaya çıkan zorlukların büyüme fırsatları olduğuna işaret eden Tarhan, nezaketin pratikte nasıl uygulanabileceğine dair somut öneriler sundu.

“Bir chatbot ile akran nezaketini öğretebiliriz” Tarhan, yapay zekânın eğitimde kullanımıyla ilgili bir vizyon paylaştı. Öğrenci, öğretmen ve veli modüllerinin yer aldığı bir chatbot tasarımıyla sade ve empatik iletişim becerilerinin pekiştirilmesi önerildi. Bu yaklaşımın, zorbalık anlarında “sen dili” yerine “ben dili” kullanmayı teşvik etmesi hedefleniyor. Üniversitenin bu alanda Milli Eğitim Bakanlığı ile iş birliği içinde çalışması planlanıyor.

“Nezaket, aslında çocukken öğrenilen bir değer” Prof. Dr. Nilüfer Pembecioğlu, çocukların erken dönemde nezaket ve empati değerlerini kazanmasının önemine değindi. Dijital çağın çocuklar üzerindeki etkilerini ele alarak, yüz yüze iletişimin ve gerçek deneyimin, dijital yalnızlığı aşmada kritik rol oynadığını belirtti. Çocukların kendilerini değerli hissetmelerinin, sağlıklı sosyal beceriler geliştirmeleri için temel olduğunu ifade etti.

Kaynak: BYZHA Beyaz Haber Ajansı