Ar-Ge harcaması 2025’te 980 milyar TL’yi aştı

Türkiye’de gayrisafi yurt içi Ar-Ge harcaması 2025 yılında bir önceki yıla kıyasla 328 milyar 607 milyon TL artarak 980 milyar 428 milyon TL seviyesine yükseldi.

Ar-Ge harcamasının GSYH’ye oranı yükseldi

Gayrisafi yurt içi Ar-Ge harcamasının gayrisafi yurt içi hâsıla (GSYH) içindeki payı 2024 yılında %1,46 iken, 2025 yılında %1,55 oldu. Bu oran, 63 trilyon 240 milyar 523 milyon TL büyüklüğündeki GSYH üzerinden hesaplandı.

Harcamaların büyük bölümünü şirketler yaptı

Ar-Ge harcamalarında en büyük payı %65,0 ile mali ve mali olmayan şirketler aldı. Yükseköğretim %30,3 ile ikinci sırada yer alırken, genel devlet ve kâr amacı olmayan kuruluşların payı %4,7 olarak gerçekleşti. Harcamalar içinde ise personel giderleri %58,8 ile en büyük kalemi oluşturdu.

Finansmanın yarısından fazlası şirketlerden geldi

Ar-Ge faaliyetlerinin %52,5’i mali ve mali olmayan şirketler tarafından finanse edildi. Bunu %31,1 ile genel devlet, %14,1 ile yükseköğretim, %2,3 ile yurt dışı kaynaklar ve yaklaşık %0,01 ile diğer yurt içi kaynaklar izledi.

317 bin 982 tam zamanlı eşdeğer personel çalıştı

Tam zaman eşdeğeri (TZE) cinsinden 2025 yılında toplam 317 bin 982 kişi Ar-Ge personeli olarak görev yaptı. Bu personelin %67,9’u mali ve mali olmayan şirketlerde, %29,0’ı yükseköğretimde, %3,0’ı ise genel devlet ve kâr amacı olmayan kuruluşlarda çalıştı.

Kadın Ar-Ge personelinin oranı %34,1

TZE cinsinden kadın Ar-Ge personeli sayısı 108 bin 453 kişiye ulaşarak toplam personelin %34,1’ini oluşturdu. Sektörlere göre bakıldığında kadın personel oranı yükseköğretimde %48,1, genel devlet ve kâr amacı olmayan kuruluşlarda %32,2, mali ve mali olmayan şirketlerde ise %28,2 olarak kaydedildi.

Personelin üçte biri doktora veya eşdeğeri eğitime sahip

Ar-Ge personelinin %40,6’sı lisans, %31,0’ı doktora veya eşdeğeri, %19,4’ü yüksek lisans, %4,9’u meslek yüksekokulu ve %4,1’i lise ve altı eğitim düzeyine sahip. TZE bazında ise lisans mezunları %49,6 ile ilk sırada yer aldı; bunu %21,4 ile doktora veya eşdeğeri, %18,5 ile yüksek lisans, %5,9 ile meslek yüksekokulu ve %4,6 ile lise ve altı eğitim düzeyi izledi.

Ar-Ge harcamasında İstanbul öne çıktı

İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması (İBBS) 2. Düzeye göre en yüksek Ar-Ge harcaması %31,8 ile TR10 (İstanbul) bölgesinde gerçekleşti. Bu bölgeyi %30,0 ile TR51 (Ankara) ve %9,5 ile TR42 (Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu, Yalova) izledi. Ar-Ge personelinin %32,2’si İstanbul’da, %19,8’i Ankara’da ve %8,4’ü TR42 bölgesinde istihdam edildi.

Şirketlerin Ar-Ge harcamasının yarısından fazlası merkezlerde yapıldı

Mali ve mali olmayan şirketlerin 2025 yılında gerçekleştirdiği 637 milyar 252 milyon TL Ar-Ge harcamasının %54,9’u Ar-Ge merkezlerinde yapıldı. Merkezlerdeki harcamaların %89,5’i ise 250 ve üzeri çalışanı olan girişimler tarafından gerçekleştirildi.

Yüksek teknoloji girişimleri harcamanın yarısına yakınını yaptı

İmalat sanayinde 2025 yılında yapılan 322 milyar 656 milyon TL Ar-Ge harcamasının %47,7’si yüksek teknoloji faaliyetindeki girişimlerden geldi. Orta yüksek teknoloji girişimleri %40,7, orta düşük teknoloji girişimleri %7,2 ve düşük teknoloji girişimleri %4,4 pay aldı. Bu sınıflandırma NACE Rev.2.1 esas alınarak hesaplandı.

Araştırmacıların çoğu orta yüksek teknolojide çalıştı

İmalat sanayinde Ar-Ge yürüten girişimlerde en fazla araştırmacı 32 bin 399 kişiyle orta yüksek teknoloji faaliyetlerinde istihdam edildi. Bunu 23 bin 298 araştırmacıyla yüksek teknoloji girişimleri izledi. TZE cinsinden hesaplandığında da en yüksek değer 29 bin 697 ile orta yüksek teknolojide görüldü.

Dolaylı teşviklerin payı on yılda neredeyse ikiye katlandı

Dolaylı Ar-Ge teşviklerinin mali ve mali olmayan şirketlerin Ar-Ge harcamaları içindeki payı 2015 yılında %14,8 iken 2025 yılında %26,5’e yükseldi. Şirketlerin Ar-Ge harcaması aynı dönemde 11,2 milyar TL’den 637,3 milyar TL’ye çıktı.