Basmane’nin Desenleriyle Yeniden Doğuş: Basma Deneyim Atölyesiyle Geleneksel Zanaatı Modern Yolculuğa Taşıyoruz

İzmir’in Basmane semtinden doğan Basma Deneyim Atölyesi, Basma Atölyesi kültürünü yeniden canlandırmayı hedefliyor. Basmane’de Yeniden Basma Atölyesi projesi kapsamında kurulan atölye, kadınlar ve çocuklar için basma sanatını deneyimleme imkanı sunuyor. Proje, yerel kadınların ekonomik bağımsızlıklarına katkı sağlamayı, bölgenin ekonomisini ve turizmini canlandırmayı amaçlıyor.

İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin girişimiyle, Türk Kadınlar Birliği İzmir Şubesi ve İzmir Kalkınma Ajansı (İZKA) ortaklığında hayata geçirilen projede, Pazaryeri Mahallesi’nde bulunan Fatma–Mustafa Hasdemir Binası, gerekli dönüşümle bir basma deneyim atölyesine dönüştürüldü. Atölyede, çevrede yaşayan çocuklar ve anneler basma sanatını öğrenirken, kadınlar ve gençler bu el sanatını uygulamalı olarak deneyimledi.

İzmir’in desenlerine sahip çıkmak istiyoruz ifadesiyle başlayan görüşlerde, basmanın köklerinin 18. yüzyıl ortalarına uzandığına dikkat çekiliyor. Osmanlı dönemi boyunca aile işlerinden loncalara uzanan üretim geleneğinin, bu dönemde önemli bir kapasite kazandığı belirtiliyor. Yurt dışı penceresinde Smyrna kumaşlarının özellikle Paris’te rağbet gördüğüne vurgu yapılarak, mirasın sosyal ve ekonomik kalkınmaya dönüştürülmesi için somut bir yol haritası çizilmeye çalışılıyor. Projenin amacı, mirasın öğelerini gün yüzüne çıkarıp hafıza ve bellek oluşturmak; yerel ekonomiye ve toplumsal kalkınmaya hizmet eden bir üretim modeli kurmaktır.

Köklü miras yeniden doğacak diyen Esen Kesecioğlu, Basmanın İzmir’deki tarihsel köklerine vurgu yaparken, geleneksel yöntemlere yeniden erişmeyi hedeflediklerini belirtiyor. Güncel tasarımcılar ve sanatçılarla işbirliği yapılarak basmanın günümüzde nasıl var olabileceğinin çalışılması öngörülüyor.

Basma deneyim atölyesine dönüştü Atölye, farklı konulardaki grupların üretimle iç içe çalıştığı bir kültür, eğitim ve paylaşım merkezi olarak hizmet verecek. Usta zanaatkarlar, bilim insanları ve sanatçılar ile gençler burada bir araya gelerek üretim kültürünü yaşatacak ve geçmişin renkli hikâyelerini geleceğe taşıyacaklar.

İzmir için önemi Basmane semtinin adını aldığı basma üretim tesisleri, 18. ve 19. yüzyıllarda İzmir’in ticari hayatında kritik bir rol oynamış; bu tesisler, bölgenin yerel ekonomisini güçlendirmiş ve İzmir’in Avrupa çapında basma kumaşlarıyla anılmasını sağlamıştır. Günümüzde Basmane Garı çevresi, o dönemde yoğunlaşmış üretim merkezlerinin izlerini sürdürmektedir. Cumhuriyet’in planlı sanayileşme hamlesiyle şekillenen Sümerbank ve Nazilli Fabrikası hattındaki dönüşüm, bölgesel üretim kültürünün evrimini ve ulusal politikaların yerele yansımasını göstermektedir.

Proje, İzmir Büyükşehir Belediyesi Kent Tarihi ve Tanıtımı Dairesi Başkanlığı’na bağlı Kültürel Mirasın Yönetimi ve Tanıtımı Müdürlüğü tarafından yürütülüyor. Sosyal Hizmetler ile Kadın ve Aile Hizmetleri, Kültür ve Sosyal Hizmetler daire başkanlıkları ile Türk Kadınlar Birliği İzmir Şubesi ve İzmir Kalkınma Ajansı (İZKA) ortaklığıyla hayata geçiriliyor.