Çameli’nin Pelemiri: Türkiye’nin yeni botanik keşfi Cephalaria cameliensis’in hikâyesi

Denizli’nin doğa sevgisiyle bilinen ilçesi Çameli’de yürürken gözlemlenen küçük bir bitki, bilim dünyasında yeni bir tür olarak kayda geçti. Ege Üniversitesi Botanik Bahçesi ve Herbaryum Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Yıldırım ile ekibinin yaptığı çalışmalar, bitkinin Cephalaria cameliensis adını almasına yol açtı ve Türkçe’de Çameli pelemiri olarak adlandırıldı.

Yaklaşık iki yıldır yürütülen Biyoçeşitlilik Envanteri çalışmaları sırasında belirlenen nadir odak, bitkinin morfolojik ve moleküler özellikleriyle mevcut türlerden ayrıştığını gösterdi. Morfolojik değerlendirmeler, ilgili bölgedeki rakip türlerle örtüşmediğini ortaya koyarken; ISSR analizleri ise bu farklılığı pekiştirdi. Sonuç olarak, bu tür bilim dünyasına tamamen yeni bir takson olarak kaydedildi ve Phytotaxa dergisinde yayımlanarak uluslararası literatüre dahil edildi.

“Tür, yoğun otlatma baskısı nedeniyle tehlikede” ifadesiyle sunulan bilgilere göre Cephalaria cameliensis, yalnızca Denizli–Çameli ve Muğla–Fethiye arasındaki dar coğrafyada, 1350–1850 metre aralığında yerleşim gösteriyor. Bitkinin görünümü ve çiçek özellikleri, yakın akrabaları olan Cephalaria saldaensis, Cephalaria dirmilensis ve Cephalaria lycica’tan belirgin biçimde ayrılıyor. Moleküler bulgular da bu ayrımı güçlendirdi ve türün bağımsız bir takson olduğu netleşti. Habitatın sınırlı olması ve bölgede yoğun otlatma baskısının varlığı göz önüne alındığında, Cephalaria cameliensis’in IUCN kriterlerine göre “Tehlikede (EN)” kategorisinde değerlendirilmesi öneriliyor.

Türkiye, bu bitki için önemli bir merkez olmaya devam ediyor Prof. Dr. Yıldırım’ın aktardıklarına göre Cephalaria cinsi yaklaşık 100 türü içeren geniş bir gruptur ve Akdeniz Havzası’ndan Orta Asya’ya kadar uzanır. Türkiye, bu cins için önemli bir çeşitlenme merkezi olarak öne çıkmakta; yakın dönemde yapılan çalışmalarla en az 47 türün varlığı kesinleşmiş, bunların yaklaşık yarısı endemikleşmiştir. Yeni tanımlanan Cephalaria cameliensis ve Cephalaria dumanii ile birlikte Türkiye’de toplam Cephalaria tür sayısı 49’a, endemik Cephalaria türleri ise 25’e yükselmiştir. Bu artış, Anadolu’nun küresel cinsteki önemini ve yüksek endemizm oranını daha da belirginleştiriyor.

Çameli’nin doğasına dair vurgu yapan Yıldırım, ilçenin misafirperverliği ve doğayı koruma bilinciyle bilim insanlarına büyük destek sağladığını belirtti. Çalışmanın gerçekleşmesinde Çameli Belediyesine ve Belediye Başkanı Cengiz Arslan’a teşekkür eden Yıldırım, doğanın saklı güzelliklerini gün yüzüne çıkaran bu keşiflerin, Anadolu’nun biyotasının henüz keşfedilmeyi bekleyen zenginliklerini gözler önüne serdiğini ifade etti.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı