Çankaya Katlı Otoparkı İçin Güçlendirme Değerlendirmesi ve Plan Kararları

Çankaya Katlı Otopark ve Alışveriş Merkezi binası, 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapı olarak tespit edilmiştir. Kamuoyundan gelen talepler doğrultusunda, yapının yıkım yerine güçlendirme yoluyla güvenliğini sağlamak amacıyla son bir yıl içinde kapsamlı çalışmalar yürütülmüş olup fizibilite çalışmaları tamamlanmış; altyapı verileri temin edilerek güçlendirme seçenekleri değerlendirilmiştir. Bu süreçte Vakıflar Genel Müdürlüğü ve Ziraat Bankası’nın muvafakatleri alınmış, kararlar Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu ile uyumlu hâle getirildikten sonra gerekli sondaj ve inceleme izin süreçleri tamamlanmıştır.

İdari, mali ve teknik işlemler kapsamında yürütülen değerlendirmeler neticesinde güçlendirme seçeneğinin yeniden ele alınması amaçlanmış; performans analizleri ve uygulama aşamasına ilişkin fizibilite çalışmaları yapılmış; artan inşaat maliyetleri ve enflasyon nedeniyle önceki mali hesapların güncelliğini yitirdiği belirlenmiştir.

Mühendislik ön incelemeleri mevcut taşıyıcı sistemde kolonların aynı doğrultuda sıralanması nedeniyle düşey yükler ile deprem kuvvetlerinin belirli bir hat üzerinde yoğunlaştığını gösteriyor. Bu durum rijitlik düzensizliğine yol açarak yapının genel güvenliğini zayıflatabilir. Bu nedenle, kolonların mantolanması ve perde ilavesiyle güçlendirme düşünülmüş olsa da otopark olarak kullanılan alanın işlevselliği ve gelecekte karşılaşılabilecek maliyetler nedeniyle bu yöntemin uygulanabilirliği sorgulanmıştır.

Güçlendirme sonrası bodrum ve zemin katlardaki depo ve dükkan olarak kullanılan bağımsız bölümlerin de etkilenme ihtimali değerlendirildi. Yapılan ilk tasarımda, mevcut kapasitenin azalması nedeniyle işletme ve erişim açısından olumsuz bir etki ortaya çıkabileceği ve uygulamanın ekonomik olarak verimli olmayacağı görüşü öne çıkmıştır.

Plan kararları çerçevesinde güçlendirme ve genel onarım maliyetinin yeni yapı maliyetine oranının yaklaşık %60’a ulaştığı, mevcut uygulama kriterleri ve Bakanlık görüşleri doğrultusunda bu oranın ekonomik olarak kabul edilebilir sınır olan %40’ı aştığı belirlenmiştir. Ayrıca temel ve zemin iyileştirme çalışmaları bu oranı daha da yükseltebilir. Bu durumda mevcut durum ve müdahalelerin yapı bütünlüğü ile kullanım işlevine olan olumsuz etkileri dikkate alındığında güçlendirmenin ekonomik olarak sürdürülebilir olmadığı sonucuna varılmıştır.

Plan kararlarına göre güçlendirme mümkün değildir. Çankaya Katlı Otoparkı’nın bulunduğu alan, Agora ve çevresini kapsayan koruma amaçlı planlarda ‘Arkeoloji ve Tarih Parkı’ olarak belirlenmiştir. Bölge, 1. Derece ve 3. Derece arkeolojik sit alanlarını içermektedir. Tarihi ve kültürel mirası korumak amacıyla plan bütünlüğü içinde kararlar alınmıştır; bu kapsamda bölgede güçlendirme veya yeniden yapım gibi faaliyetler plan kararlarıyla çelişmektedir.

Özetlenebilecek sonuçlar;

• Güçlendirme çalışmalarıyla dahi binanın güvenli hâle gelmesi mümkün görünmemektedir.
• Uygulama sonrası bina işlevselliğini kaybedebilir.
• Güçlendirme maliyeti yeni yapım maliyetinin %60’ına ulaşarak ekonomik olarak kabul edilebilir sınırı aşmaktadır.
• Arkeoloji ve Tarih Parkı olarak belirlenen alanda güçlendirme veya yeniden yapım gibi bir faaliyetin mümkün olmadığı açıktır.

Sonuç olarak; Çankaya Katlı Otoparkı’nın yıkılması halinde İzmir Ulaşım Ana Planı ve Otopark Eylem Planı doğrultusunda mevcut otoparkların daha verimli kullanılması ve kapasitenin artırılması hedeflenmektedir. Bu çerçevede Kahramanlar Katlı Otoparkı ile Eşrefpaşa Katlı Otoparkı arasında yalnızca otopark kullanıcılarına özel bir ring sistemi kurulması planlanmaktadır. İki otopark arasındaki mesafe yaklaşık 3 km, yolculuk süresi ise 15 dakikadır. Ayrıca Konak Alsancak bölgesinde İzelman AŞ tarafından işletilen otoparklar da bu süreçte iki otoparkı desteklemek üzere değerlendirilmektedir. Çankaya Otoparkı kullanıcılarının Kahramanlar ve Eşrefpaşa otoparklarına yönlendirilmesi ve ring sistemiyle desteklenmesi İzmir trafiğine olumlu katkı sağlayacaktır.