Çocuklarda Düz Tabanlık: Gelişim, Belirtiler ve Erken Müdahale Rehberi

Çocuklarda ayak iç tabanının düzleşmesi ve tabanın tamamen yere temas etmesi durumu, düztabanlık olarak adlandırılır. Genetik yatkınlıkla birlikte obezite, diyabet, romatizmal eklem hastalıkları ve ayak yaralanmaları bu durumu tetikleyebilir. Ayak ağrısı ve şişlikler yaşam kalitesini etkileyebilir; bu nedenle erken dönemde uzman görüşü almak ve uygun önlemleri uygulamak büyük önem taşır. Memorial Kayseri Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Bölümü’nden Op. Dr. Muhammed Melez, çocuklarda düztabanlık konusunda bilgi aktarır. Bebekler doğuştan düztabandır Genelde bebekler, ayak tabanında yağ dokusunun yoğunca bulunması nedeniyle doğuştan düztaban görünümünde olabilir. Yürüme başladığında ayak arkı şekillenir ve çoğu çocukta 6–10 yaş arasına kadar gelişim devam eder. Bu nedenle, belli bir yaşa kadar düztabanlık bazı çocuklarda doğal bir gelişim süreci olarak kabul edilir. Aileler genellikle yürümeye başlayan çocukta içe basma şikayetiyle ortopedi kliniklerine başvurur. Ayak anatomisinin doğal seyrini ve düztabanlığın hastalık mı yoksa gelişim aşaması mı olduğunun iyi bilinmesi gerekir. Ayak kemeri gelişmezse Ayak kemerleri yürüyüş mekanizmasında kritik rol oynar ve kemik, eklem ile bağ dokularının ortak gelişimiyle oluşur. Bazı çocuklarda ayak kemeri yeterince gelişemez ve düztabanlık görünür. Bu durum tedavi gerektirip gerektirmediğini düşündürür; erken dönemde oluşan kemer sorunu ileride ağrı ve yürüme güçlüklerine yol açabilir. Ayrıca, ayak dokularında meydana gelen yaralanma veya aşınma, daha büyük çocuklarda da düztabanlığı tetikleyebilir. Düztabanlık zamanla genetik olarak da ortaya çıkabilir. Düztabanlığın 2 çeşidi Farklı nedenlerle ortaya çıkabilen düztabanlığın bazı çocuklar bu durumu ailelerinden miras olarak taşır. Esnek düztabanlık en yaygın tip olup çoğunlukla fizyolojik bir gelişim olarak kabul edilir. Ayak kemeri yüklenince ortadan kaybolur; parmak uçlarına basınca veya yük hafiflediğinde ayak arkı belirginleşir. Bağ dokularının elastikiyeti bu durumu tetikleyen başlıca faktördür. Genelde belirti vermez; ancak bazı çocuklarda ayak ve ayak bileği çevresinde ağrı oluşabilir. Ayak gelişimi yaklaşık 10 yaşa kadar devam ettiğinden, çoğu durumda ek tetkik ve tedavi gereksizdir. Belirti veren çocuklarda ise egzersiz dışında medial ark destekli tabanlıklar veya uygun tabanlı ayakkabılar kullanılabilir; nadir durumlarda cerrahi gerekebilir. Sert düztabanlık ise medial ayak kayanının oluşmaması durumudur ve oturma ya da ayakta olma fark etmez; doğuştan veya sonradan kazanılmış olabilir. Aksesuar naviküler kemik, tarsal koalisyon, vertikal talus gibi doğuştan nedenler ya da posterior tibial tendon yetmezliği, travma ve tümörler gibi kazanılmış nedenler bu türü açıklayabilir. Sert düztabanlık çoğunlukla semptomatiktir. Aşağıdaki belirtiler düztabanlığı olan çocuklarda dikkat çekici olabilir:

1. Ayaklarda özellikle topuk veya kemer bölgesinde ağrı
2. Hareketle artan ayak ağrısı
3. Ayak bileğinde şişlik
4. Sıkı topuk bağları

Riski artıran faktörlere dikkat Bazen düztabanlık genetik bir özelliğin parçası olarak da ortaya çıkabilir. Zaman içinde artışa yol açabilecek bazı faktörler şunlardır:

• Obezite
• Diyabet
• Romatizmal eklem iltihabı
• Ayak veya ayak bileği yaralanmaları
• Yaşlanmanın etkisi

Erken teşhis önemli Çocuklarda düztabanlık belirtilerinin erken fark edilmesi tedavi sürecini hızlandırır. Bazı çocuklar asemptomatik esnek düztabanlıkta bile tabanlık ve ayakkabı kullanımıyla normal ayak gelişimini olumsuz etkileyebilecek uygulamalara maruz kalabilir. Bu nedenle düztabanlığın gelişimsel süreç mi yoksa hastalık mı olduğunun ayrımı yapılmalı ve gereksiz tedavilerden kaçınılmalıdır. Semptomatik esnek veya sert düztabanlığın erken tanısı, nedene yönelik ve deformite düzeltici tedavi gerektirebilir. Kaynak: BYZHA – Beyaz Haber Ajansı