Çocuklarda Eklem Ağrısında Erken Tanı ve Tedavinin Önemi: Romatizmal Hastalıklar Göstergeleri

Çocukluk döneminde görülen eklem ağrıları, dünya genelinde ve Türkiye’de de sık karşılaşılan bir sağlık konusudur. Yapılan çalışmalar, çocukların yaklaşık bir on ile yirmi arasında bir oranının hayatlarının bir aşamasında eklem ağrısı yaşadığını göstermektedir. Büyüme ağrıları en sık nedeni olsa da, her ağrı mutlaka masum değildir; bazen iltihaplı romatizmal hastalıkların ilk belirtisi de olabilmektedir.

Acıbadem Ataşehir Hastanesi Çocuk Romatolojisi Uzmanı Doç. Dr. Ferhat Demir, eklem şişliği, sabah tutukluğu, topallama veya hareket kısıtlılığı gibi bulgular görüldüğünde vakit kaybetmeden bir çocuk romatoloji uzmanına başvurulması gerektiğini vurgulamaktadır. Erken tanı, eklemlerde oluşabilecek kalıcı hasarları önlemenin en etkili yoludur; güncel tedavi yaklaşımları sayesinde çocukların ağrısız, hareketli ve sağlıklı bir yaşam sürmeleri mümkün olabilmektedir. Ebeveyn farkındalığı ve erken tedavi bu sürecin temelini oluşturur.

İltihaplı romatizmal hastalıkların eklemlerde oluşan iltihaplanma ile ortaya çıktığını söylemek mümkündür. En sık rastlanan kronik artrit nedeni, çocukluk döneminin iltihaplı eklem romatizması olan Juvenil Idopatik Artriti’dir. Bu hastalıklar bebeklikten ergenliğe kadar her yaşta görülebilir ve genetik yatkınlık, bağışıklık sistemi düzensizlikleri ile bazı enfeksiyonlar çevresel tetikleyiciler olarak rol oynar.

Demir, iltihabın tedavi edilmediği durumlarda eklem zarı ve çevre dokularında geri dönüşü olmayan hasarlara yol açabileceğine dikkat çekerek, “Tedavi geciktiğinde eklemlerde kalıcı şekil bozuklukları, yürüme güçlüğü ve büyüme çağındaki çocuklarda bacak uzunluk farkları gibi ciddi sorunlar ortaya çıkabilir. Bu nedenle erken tanı hayati öneme sahiptir.” diyor. Çocuklarda eklemde şişlik varsa vakit kaybetmeyin.

İltihaplı romatizmal hastalıklar tek bir belirtiyle ya da birkaç bulgunun bir arada olmasıyla ortaya çıkabilir. Doç. Dr. Ferhat Demir, aşağıdaki bulgu veya bulguların biri veya birkaçı mevcutsa “nasıl olsa geçer” diye düşünülmemesi gerektiğini belirtiyor:

• Eklem üzerinde şişlik
• Eklem üzerinde ısı artışı veya kızarıklık
• Sabahları görülen tutukluk ve hareket güçlüğü
• Topallama veya yürümekte bozulma
• Ağrı veya hareket kısıtlılığı nedeniyle günlük aktivitelerden kaçınma

Büyüme ağrısı mı, iltihaplı romatizma mı? Büyüme ağrıları ile iltihaplı romatizmal hastalıklara bağlı ağrıların temel farkı, ağrının zamanı ve eşlik eden belirtilerdir. Büyüme ağrıları genellikle akşam ya da gece ortaya çıkar, eklemde şişlik veya kızarıklık olmaz ve çocuk sabahları rahat uyanır. Bunun karşıtında, iltihaplı romatizmal hastalıklarda ağrı çoğunlukla sabah saatlerinde belirgindir ve eklemde şişlik, sıcaklık artışı ile sabah tutukluğu yaygındır. Gün içindeki hareket güçlükleri de bu durumda daha belirgindir.

Tedaviyle sağlıklı bir gelecek mümkün! Tanı, ayrıntılı fizik muayene, kan testleri ve gerektiğinde ultrason veya MR gibi görüntüleme yöntemleriyle konulur. Hedef, eklem içindeki iltihabı kontrol altında tutarak ağrı ve hareket kısıtlılığını ortadan kaldırmak ve eklem fonksiyonlarını korumaktır.Birinci ve ikinci basamak tedaviler ile hastalık hızlı bir şekilde kontrol altına alınabilir ve çocuk normal hayatına hızla dönebilir. Modern ve hedefe yönelik tedavi yaklaşımları, dirençli hastalarda bile yüksek başarı sağlar. Böylece çocuklar okullarına devam edebilir, spor yapabilir ve yaşıtlarına uygun, sağlıklı bir yaşam sürdürebilirler.