Dünya Plastik Poşet Kullanmama Günü ve Kaynakta Önleme Mesajı

Atlas Üniversitesi Meslek Yüksekokulu Çevre Sağlığı ve Çevresel Risk Yönetimi Teknikerliği Programı Başkanı Dr. Öğr. Üyesi H. İnci Ateş, tek kullanımlık plastik poşetlerin çevre kirliliğinin önde gelen sebeplerinden biri olduğunu vurguluyor. Artan farkındalıkla yeniden kullanılabilir çantalara yönelmenin doğal kaynakları koruduğunu, sera gazı emisyonlarını azalttığını ve sürdürülebilir yaşam alışkanlıklarının yaygınlaşmasına katkıda bulunduğunu ifade ediyor.

3 Temmuz’un Dünya Plastik Poşet Kullanmama Günü olarak kutlanması, tek kullanımlık poşetlerin çevreye olan olumsuz etkilerini gündeme getirerek daha sürdürülebilir tüketim davranışlarını teşvik etmek amacıyla gerçekleştiriliyor.

Dr. Ateş, bu özel gün dolayısıyla yaptığı değerlendirmede plastik poşetlerin kullanım ömrünün kısa olmasına rağmen doğada yüzlerce yıl kalabildiğini ve çevresel etkilerinin uzun süre devam ettiğini belirtti. Plastik atıkların kaynağında önlenmesi gerektiğini vurguladı: “Atıkları bertaraf etmek yerine oluşumlarını engellemek, kirliliğin kontrol altına alınmasında en etkili yaklaşımdır.”

Bez çanta, file çanta ve uzun ömürlü alışveriş çantalarının tercih edilmesi doğal kaynak tüketimini azaltır ve bu yaklaşım döngüsel ekonomi uygulamalarını da destekler.

Son yıllarda mikroplastik kirliliğinin küresel ölçekte önemli bir çevre ve halk sağlığı sorununa dönüştüğünü söyleyen Ateş, plastik poşetlerin bu kirliliğin başlıca ikincil kaynaklarından biri olduğunu belirtti. Plastikler güneş ışığı, sıcaklık değişimleri ve fiziksel aşınma sonucunda mikroplastiklere dönüşüyor; bu partiküller okyanuslardan içme suyuna, tarım topraklarından atmosfere kadar pek çok ortamda tespit ediliyor.

Mikroplastiklerin deniz ürünleri ve çeşitli gıdalar yoluyla gıda zincirine karışabildiğini belirten Ateş, bazı bilimsel çalışmaların insan kanı, akciğer ve plasenta gibi dokularda da mikroplastiklere rastlandığını gösterdiğini ifade etti. Ancak uzun vadeli sağlık etkilerinin netleşmesi için ek çalışmalar gerektiğini ekledi.

Türkiye’de 2019’da uygulanan ücretli poşet uygulamasının tüketici davranışlarını değiştirmede önemli rol oynadığını söyleyen Ateş, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın 2019–2025 arası verilerine göre plastik poşet kaynaklı atık oluşumunun önemli oranda azaldığını ve bunun ülke ekonomisine de katkı sağladığını belirtti. Ayrıca sera gazı emisyonlarının azaltılmasına yardımcı olan bu politika, Sıfır Atık hedefleri kapsamında başarılı bir örnek olarak değerlendiriliyor.

Sonuç olarak, yalnızca ücretlendirme politikalarının yeterli olmadığını ifade eden Ateş, çevre eğitimi, atık yönetiminin güçlendirilmesi ve yeniden kullanılabilir ürünlerin yaygınlaştırılmasıyla bütüncül bir yaklaşım gerektiğini vurguluyor. Bireysel tercihlerimizin günlük yaşamı nasıl etkilediğini hatırlatarak, şu önerileri öne çıkarıyor: her alışverişte yeniden kullanılabilir bir çanta kullanmak, mevcut poşetleri yeniden kullanmak ve gereksiz ambalaj tüketiminden kaçınmak.

“Plastik kirliliği küresel bir çevre sorunudur; çözüm ise küçük günlük kararlarımızla başlar.” Bu yönde atılan adımlar, doğal kaynakları korumak, mikroplastik üretimini azaltmak ve iklim değişikliğiyle mücadelede somut ilerleme sağlamak için kilit öneme sahip. Sürdürülebilir yaşam kültürünün yaygınlaştırılması için bireysel tercihlerimizin günlük yaşamda hayata geçmesi gereklidir.