Ege İhracatçı Birlikleri 2025 Raporu: Üretim ve İhracatta Zorluklar, Kalıcı Krize Dönüşmemeli

Global belirsizliklere rağmen 18,5 milyar dolar ihracatla dikkat çeken Ege İhracatçı Birlikleri (EİB), 2026 için üretim ve ihracat odaklı bir yaklaşım çağrısı yapıyor. 2025 yılında sahadaki realiteyi yansıtan veriler, maliyet baskıları, kârlılık erozyonu ve finansmana erişimdeki sıkıntıları öne çıkarıyor. Koordinatör Başkan Jak Eskinazi, dünya ekonomisinin 2025’te ılımlı ama kırılgan bir büyüme seyrettiğini vurgularken, artan korumacılık ve ticaret bariyerlerinin küresel ticareti baskıladığını belirtti.

Emek yoğun sektörlerden Mısır’a üretim kayışı kapsamında Euro bölgesine yönelik ihracatta artış gözlemlenirken, USD bazlı satış yapan bazı sektörlerde zorluklar sürdü. Eskinazi, 2025’in bir büyüme yılı olmaktan ziyade ayakta kalma, direnme ve uyum sağlama dönemi olduğunu ifade etti. Artan üretim maliyetleri ve finansmana erişim maliyetleri nedeniyle pek çok firma yurtdışı borçlanmaya yöneldi; bu durum potansiyel döviz şoklarında kırılganlığı artırdı.

İthalata bağımlılık arttıkça katma değerin yüksek maliyetlerle dışarı transferi riski büyüyor. Başkan Eskinazi, imalat sanayinde ara girdilerin %60-70’inin ithal edildiğini belirterek, yerli tedarik zincirinin güçlenmesi gerektiğini vurguladı. Bu durum, döviz rezervlerini eritiyor ve uzun vadede rekabet gücünü tehdit ediyor.

2025’in maliyet ve kârlılık dengesi konusunda sahadan gelen veriler, rekabet gücünün zayıfladığını kesin hatlarıyla gösteriyor. Birçok sektörde yatırım eksikliği, verimlilik artışını ötelerde bıraktı ve toplam ihracat tek başına sahadaki güçlü gerçekliği tam olarak anlatmıyor. Soru şu olmalı: Bu ihracat hangi maliyetle, hangi kârlılıkla ve ne kadar sürdürülebilir şekilde yapılmıştır?

Resmi veriler parite etkisini önemli ölçüde açıklıyor. 2025’te toplam ihracat 18,505 milyar dolar olurken, parite etkisi olmadan 2024’e göre %1,7’lik bir azalma söz konusu. Parite etkisi yaklaşık %2,7 oranında artışa katkı yaparken, EİB tarafından 2025 sonunda 2 milyar 591 milyon dolarlık sektörel hedefler için zorluklar karşılaşıldı.

Kriz kalıcı değildir yaklaşımıyla konuşan Eskinazi, konkordato başvurularındaki artışın mevcut politika ve finansman koşulları değişmediği sürece geçici değil, kalıcı bir iklim krizine işaret ettiğini belirtti. 2025 yılı için tekstil ve hammaddeleri ihracatı 9,4 milyar doları bulurken, bölgesel pazarlar ve üretim kapasitesi üzerinde çalışmanın gerekliliğini vurguladı.

2026 için öngörüler ise üretimi merkeze alan, uzun vadeyi ödüllendiren bir yaklaşım gerektiğini vurguluyor. Kurların etkisiyle yurtdışı satış gelirlerinde belirgin bir artış beklenmiyor; karlılık için maliyetleri düşürmek tek seçenek olarak kalıyor. Emek yoğun sektörlerdeki sıkıntıların sürmesi öngörülüyor; kredi kanallarında rahatlama şu an görünmüyor. EİB, sahadaki gerçekleri dillendiren, sürdürülebilir politikalarla desteklenmesi gereken bir üretim ekosistemi hedefliyor.

2025 sonuçları ve sektör bazlı özetler | 2025 sonunda EİB, toplam ihracatını 18,505 milyar dolar olarak açıklarken, bazı sektörlerde artışlar ve bazılarında daralmalar kaydedildi. Hububat ve yağlı tohumlar, demir-çelik ve su ürünleri gibi alanlarda artışlar yaşanırken, hazır giyim ve deri sektörlerinde zorluklar yaşandı. 2026 için hedefler arasında hububat ve tarım odaklı ihracat artışları ile sürdürülebilirlik öncelikli olarak öne çıkıyor.

Ulaşılması gereken hedefler arasında 2026 için üretim ve ihracat odaklı büyüme, maliyetlerin düşürülmesi ve finansmana erişimin kolaylaştırılması yer alıyor. Zorlayıcı yıla rağmen, üretici ve ihracatçı birliklerinin dayanıklılık gösterdiği ve sahadaki kararlılığın sürmesi gerektiği mesajı öne çıkıyor.