Evde Dönüşüm İçin Bokaşi Kompostu: İzmir’de 4 Bini Aşan Set Dağıtımı ve Eğitimler

İzmir Büyükşehir Belediyesi, organik atıkların kaynağında değerlendirilebilmesi amacıyla bokaşi (bokashi) kompost uygulamasını genişletiyor. Başkan Dr. Cemil Tugay’ın sürdürülebilir atık yönetimi vizyonu çerçevesinde hayata geçirilen proje, 2026 Ocak’ta start almış olup şu ana kadar 4 bin 556 bokaşi kompost seti dağıtıldı. Tarımsal Hizmetler Dairesi Başkanlığına bağlı Kompost Üretimi ve Geri Kazanım Şube Müdürlüğü, farklı ilçelerde toplam 128 eğitim yürütülerek vatandaşları programa dahil etti.

Etkinliklerden ikisi Ahmed Adnan Saygun Sanat Merkezi’nde düzenlendi ve programa başvuru yapan 105 vatandaş, belediyenin formunda belirlenen kriterlere uygunluk sonrasında yeni bir kompost seti almaya hak kazandı.

Projeye katılan mahalleler, evsel organik atıkların kaynakta ayrıştırılması, bokaşi yöntemiyle ön kompost üretimi ve son ürünün toprak verimliliğine katkısı gibi uygulamalı bilgilerle bilgilendiriliyor. Eğitimler neticesinde şimdiye dek toplamda 4.556 bokaşi kompost seti ulaştırıldı.

Organik atıklar, belediyenin topladığı materyallerle yeniden kazandırılıyor: Kompost olarak değerlendirilmeyen gönüllü vatandaşlardan kovalar toplanıp yenileriyle değiştirilirken, elde edilen ön kompostlar Konak Kadifekale Mahalle Bostanı’na kazandırılarak toprak döngüsüne geri dönüştürülüyor.

Bokaşi uygulamasına nasıl dahil olunur sorusu için İzmirli vatandaşlar, mobil uygulama üzerinden başvuru yapabiliyorlar. Program aktif olduğu sürece gönüllü haneler, evsel organik atıkları bokaşi kovalarında biriktirip kompost aşamasını tamamladıktan sonra kovam dolu bildirimini uygulama üzerinden iletiyor ve yeni kovalarını teslim alabiliyor.

Bokaşi kompostu, mutfak atıklarının koku ya da sinek oluşturmadan kapalı kaplar içinde kimyasal ilave olmadan fermente edilmesini sağlayan çevreci bir yöntem olarak öne çıkıyor. Oksijenden bağımsız çalışan bu süreçte, mikroorganizmaların yardımıyla atıklar çürümeden dönüştürülüyor ve elde edilen fermente ürün toprak yapısını güçlendirirken besin değeri sunuyor. Fermantasyon sırasında oluşan sıvı ise seyreltilerek doğal bir sıvı gübre olarak değerlendirilebiliyor.

Bokaşi setinin kullanımı için talimatlar uygulama tarafından paylaşılıyor. Aşamalar şu şekilde özetlenebilir: kovaya basınçsızlık için contaların yerleştirilmesi, iç-dış sızdırmazlık, uygun seyreltilmiş konsantre kullanımı, klorsuz su tercih edilmesi, atıkların küçük parçalara ayrılması ve düzenli olarak eklenmesi gibi adımlar içerir. Süreç, ortamın mikro-aerobik olması için gerekli adımlar, saklama koşulları ve bekletme sürelerini kapsar. Ayrıca talaş gibi malzemelerin uygun şekilde kullanılması, kapağın sıkıca kapatılması ve sıcaklığın ideal aralıkta tutulması önemli noktalar arasındadır.

Bokaşi alt suyu yaklaşık 15–20 gün içinde oluşur ve bitkiler için iki aşamalı sulama ile uygulanabilir. Rengi elma sirkesi ve kokusu turşu benzeri olan bir görünüm alır; bu belirtiler bozulma göstergesidir. Sette iki kova bulunduğundan, dolu kovalar en az iki hafta karanlık ve güneş almayan bir yerde bekletilir ve sıvı gübre günlük olarak alınır. 15 gün fermente edilmiş posa bahçeye veya saksıya yaklaşık 30 cm derinliğe gömülerek toprak döngüsüne geri kazandırılır ve iki ay sonunda bitki dikimine uygun hale gelir.

Kaynak: Beyaz Haber Ajansı (BYZHA).