Gençlik ve Yalnızlık: Dijitalleşmenin İçinde Kaybolan Duyguların Analizi

Türkiye genelinde 18-29 yaş arasındaki 1.009 gençle yürütülen ve 7. Uluslararası Yalnızlık Sempozyumu kapsamında açıklandığı bu çalışma, Z ve Y kuşaklarının duygusal dünyasına ışık tutuyor. Sosyal medya ve dijitalleşmenin kuşatma altındaki modern gençliğinde, arkadaş sayısının yalnızlığı engellemeye yetmediği ve yapay zekânın yeni bir dert ortağı olarak öne çıktığı görülüyor. Ayrıca gençler için vefa kavramının giderek sarsıldığına dair bulgular da dikkat çekiyor.

Çalışma, Türkiye’de 18-29 yaş aralığında, cinsiyet dağılımı %62 kadın ve %38 erkek olan toplam 1.009 katılımcı üzerinde gerçekleştirildi ve kamuoyuna sunuldu. Katılımcılar, yakın arkadaş sayılarının kendilerini yalnızlıktan korumadığı yönünde çarpıcı veriler paylaşıyorlar. Özellikle %66,3 oranında üç veya daha fazla yakın arkadaşa sahip olan gençler bile yalnızlaşmayı deneyimlediklerini belirtiyor.

Yalnızlık artık istisna değil, rutin! Araştırmanın ortaya koyduğu bir diğer gerçek ise yalnızlığın geçici bir duygu olmaktan çıkıp içselleştirilmiş ve yerleşik bir ruh haline dönüşmesi. 27,1’i kendini ara sıra yalnız hissediyor ve 27,3’ü sık sık yalnız kaldığını ifade ederken, toplamda yarıdan fazlasının bu durumu günlük yaşamlarının bir parçası olarak yaşadığı görülüyor.

En kırılgan dönem: 18-21 Yaş Yalnızlık hissinin zirve yaptığı yaş grubu %32 olarak belirlendi; 18-19 yaşlarda ise bu oran %36’ya kadar yükseliyor. Üniversiteye geçiş dönemi, aileden ayrılık ve gelecek kaygısı bu kırılgan dönemi tetikleyen başlıca etmenler olarak öne çıkıyor.

Kadınlar paylaşıyor, erkekler içine atıyor Araştırma, yalnızlık deneyimini cinsiyete göre farklı biçimlerde ifade ettiğimizi gösteriyor. “Ara sıra yalnız hissediyorum” diyenlerin %61’ini ve “sık sık yalnız hissediyorum” diyenlerin %58’ini kadınlar oluşturuyor. Erkekler ise yalnızlığı daha az açıkça dile getirse de, bunun toplumsal rollerden kaynaklandığı ve görünmez bir yalnızlığın varlığını gösterdiği değerlendiriliyor.

Arkadaş çok, samimiyet yok! Yakın arkadaş sayısının niceliği ile yalnızlık arasındaki bağ beklenmedik bir biçimde kırıldı. Üç veya daha çok yakın arkadaşa sahip olan gençlerin %66,3’ü hâlâ yalnızlık hissediyor. Bu durum, niceliğin niteliksel bağ kurmada yeterli olmadığını net biçimde ortaya koyuyor.

Vefa ve sadakat algısı sarsılıyor! Gençler, insanların zor zamanlarda birbirine karşı göstermesi beklenen vefaya güven konusunda tereddüt yaşıyor. Üçte biri, zor zamanlarda karşı tarafın yalnızca “yanında olmak” olarak tanımlanan vefa davranışını gösterebildiğini düşünüyor; bu da sosyal bağlarda mesafe ve temkinli davranışların yükselmesine yol açıyor.

Ekran süresi arttıkça yalnızlık derinleşiyor Dijitalleşmenin yalnızlıkla ilişkisi belirgin bir tablo çiziyor. Günde dört saatten fazla sosyal medyada vakit geçiren gençler, bu süreyi gerçek anlamda bir bağ kurma aracı olarak değil, yalnızlıktan kaçış amacıyla kullanıyorlar. Dijital dünyanın yoğun etkileşimi, gerçek hayatta hissedilen boşluğu doldurmaya yetmiyor.

Yeni dert ortağı ChatGPT! Yapay zekâ, gençler için yalnızlığın çözümünden çok, duygusal bir liman niteliği taşıyor. Yaklaşık olarak yüzde 83’ü bilgi edinme ve soru sorma için, yüzde 27’si yalnız kaldıklarında veya biriyle konuşmak istemediklerinde ChatGPT’nin kapısını çalıyor. Hâlihazırda sık yalnızlık yaşayanlarda bu oranın yüzde 35’e yükseldiği gözlemleniyor. Gençlerin yüzde 33’ü yapay zekâyla yazışmanın insanla konuşmaktan daha kolay olduğunu belirtirken, yüzde 59’u yapay zekânın yalnızlık hissini azaltmayacağını düşünmüyor.

Prof. Dr. Ebulfez Süleymanlı: “Yalnızlık Yapısal Bir Deneyime Dönüştü” Üsküdar Üniversitesi Sosyoloji Bölümü’nden Prof. Dr. Süleymanlı, yalnızlığın artık geçici bir ruh hâli olmaktan çıkıp yapısal bir soruna dönüştüğünü vurguluyor. Çalışma, gençlerin sosyal çevreye ve arkadaşlık ağlarına sahip olduğuna işaret ederken, güven ve karşılıklılık beklentilerinin karşılanmadığını belirtiyor. Bu durum, yalnızlığı kopuş değil, anlaşılmama ve güvensizlik hissinin ifadesi olarak tanımlıyor.

Gençler daha fazla iletişim değil güven arıyor Method Research Company’den Hale Aslı Kılıç ise yapay zekâ ve ChatGPT kullanımının dijital boyutunu vurguyor. Araştırma, gençlerin temel ihtiyacının daha çok iletişim değil, güvenli ve kalıcı sosyal bağlar olduğuna dikkat çekiyor. Bu da gençlerin duygusal ihtiyaçlarının, teknolojinin ötesinde insani bağlar kurma yönünde yoğunlaştığını gösteriyor.

Kaynak: Beyaz Haber Ajansı (BYZHA)