Girişimler ve Bireyler Arasındaki Yapay Zeka Kullanımına Yönelik Türkiye Göstergeleri (2021-2025)

Yapay zeka, günlük yaşam ve iş dünyasında giderek daha belirgin bir rol üstlenen, insan benzeri düşünme ve karar süreçlerini bilgisayar sistemleriyle taklit eden teknolojidir. Bu haber bülteni, bu teknolojinin genel kullanımıyla ilgili ilk resmi istatistikleri sunar ve Girişimlerde Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması ile Hanehalkı Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması sonuçlarına dayanmaktadır. Metaveri bölümünde ve ilgili haber bültenlerinde metodolojik ayrıntılar paylaşılmaktadır.

Girişimler için yapay zeka kullanımı, yazılım tabanlı çözümlerden cihazlara entegre sistemlere kadar öngörü, tavsiye ve karar destekleyen teknolojileri kapsar. İçerik üretimi, sohbet botları ve sanal asistanlar, yüz veya ses tanıma, veri analizleriyle makine öğrenmesine dayalı çözümler ile otonom depolama/taşıma robotları ve dronlar buna dahildir. Bireylerde ise üretken yapay zeka araçları, içerik üretimi amacıyla bilinçli ve planlı olarak kullanılır; bu içerikler metin, görsel, kod, video veya müzik gibi farklı biçimlerde olabilir.

Girişimlerin %7,5’i yapay zeka kullandığını bildirmektedir 2021 yılında %2,7 olan yapay zeka kullanan girişimler oranı, 2025 yılında %7,5’e yükseldi. Ölçüm 10-49 çalışanı olan girişimlerde %6,6, 50-249 çalışanlarda %9,6 ve 250 ve üzeri çalışanlarda %24,1 olarak sınıflandırıldı. Bu oranlar 2021 yılında sırasıyla %2,3; %3,6 ve %9,6 idi.

Büyüklük grubuna göre yapay zeka kullanımı (2021-2025)

Ekonomik faaliyetlere göre bakıldığında, yapay zeka kullanan girişimlerin en yoğun olduğu sektörün %47,1 ile “bilgi ve iletişim” olduğu görülüyor; bunu %21,1 ile finans ve sigorta ve %15,2 ile bilgisayarlar ve iletişim araçlarının onarımı izliyor. 2025 itibarıyla bu oranlar sürmektedir. Kaynak: TÜİK, Girişimlerde Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması, 2025.

En yaygın amaçlar: pazarlama ve satış 2025 yılında yapay zeka kullanan girişimlerin yaklaşık yarısı (%46,5) pazarlama veya satış amacıyla, %41,1 üretim/hizmet süreçleriyle, %41,0 Ar-Ge veya yenilik faaliyetleriyle, %40,0 işletme süreçleri ve yönetim organizasyonu ile ilişkilendirilmiştir. Finansal yönetim ve BT güvenliği gibi alt alanlarda da kullanımlar kayıt altına alınmıştır.

Kullanım amacı ve yönelimler Birden fazla amaç işaretlenebildiğinden toplam oranlar 100’e tam olarak ulaşmayabilir. Ayrıca 2025 yılında yapay zekayı kullanmayan girişimlerin %9,0’ı, ileride kullanmayı düşündüklerini belirtmiştir. 10-49 çalışanlılarda bu oranın %8,4, 50-249’da %10,4 ve 250+ çalışanlarda %18,2 olduğu gözlenmiştir.

Girişimlerde yapay zeka kullanımını engelleyen temel nedenler arasında en baskın başlık, %74,2 ile girişimde gerekli uzmanlığın bulunmaması olarak kaydedilmiştir. Ardından maliyetlerin yüksekliği (%67,4) ve hukuki belirsizlikler nedeniyle kullanımın yarattığı sorumluluk durumunun net olmaması (%62,4) gelmektedir. Bu konular, çalışan sayısı büyüklüğüne göre farklılıklar gösterebilmektedir.

Gençler daha fazla kullanıyor 2025 yılında üretken yapay zeka kullanım oranı %19,2 olarak belirlendi. Cinsiyet karşılaştırmasında erkekler %19,4, kadınlar %18,8 oranında kullanmıştır. Yaş gruplarına göre en yüksek kullanım %39,4 ile 16-24 yaş grubunda, ardından %30,0 ile 25-34 yaş grubunda gelmektedir; en düşük kullanım 65-74 yaş grubunda gerçekleşmiştir.

Eğitim seviyesi ile ilişki 2025’te yükseköğretim mezunlarında kullanım oranı %36,1 iken, lise/mor lise mezunlarında %22,8, ilköğretim/ortaokul mezunlarında %17,2 ve ilkokul mezunu olanlarda %2,2 olarak izlenmiştir. Cinsiyete göre incelendiğinde ise farklılıklar gözlemlenmektedir.

Kullanıcı profili ve amaçlar Yapay zeka kullanan bireylerin %79,7’si özel amaçlar için, %33,8’i mesleki amaçlar için ve %31,4’u örgün eğitim için kullanmıştır. Cinsiyete göre ayrım yapıldığında özel amaçlarda erkekler %81,9, kadınlar %77,4; mesleki amaçlarda ise erkekler %37,7, kadınlar %29,5 olarak kaydedilmiştir. Örgün eğitim kullanımı ise kadınlarda %36,6 iken erkeklerde %26,7 olarak kaydedilmiştir.

Kullanmadığını söyleyenler için başlıca nedenler arasında, yapay zekaya ihtiyaç duymama gerekçesi %63,3 ile öne çıkmaktadır. Bunu nasıl uygulanacağını bilmemek (%18,7) ve yapay zekanın varlığı hakkında farkında olmamak (%12,4) izlemektedir. Ayrıca güvenlik ve gizlilik konularına ilişkin endişeler (%5,5) bulunmaktadır.