Görme Engelliler İçin Kabartma Nota ve Braille Sistemli Eğitim Geliştirme Öyküsü

Ege Üniversitesi Devlet Türk Musikisi Konservatuvarı Türk Müziği Bölümü, görme engelli öğrencilerin Türk Müziği eğitimine erişimini artırmaya odaklanan çalışmalar yürütüyor. 2015 yılında başlatılan Bilimsel Araştırma Projesi (BAP) kapsamında, görme engelli öğrencilerin Türk Sanat Müziği ile Türk Halk Müziği alanlarında ihtiyaç duydukları materyallerin erişilebilir hâle getirilmesi hedeflendi.

Konservatuvar Müdürü Prof. Dr. Ali Maruf Alaskan, bu girişimlerin 2022’de Engelsiz Üniversite Ödülleri kapsamında Eğitimde Erişilebilirlik kategorisinde Engelsiz Program Nişanı ile ödüllendirilmesini hatırlatırken, 2023 ve 2024 yıllarında da Braille nota ile hazırlanan yeni yayınlar ve sosyal sorumluluk projeleriyle çalışmaların kesintisiz sürdürüldüğünü belirtti. Ayrıca bu çalışmaların hayata geçirilmesinde emeği geçen Engelsiz Ege Birimi Temsilcisi Öğr. Gör. Birsen Buket Tüzün ile tüm öğretim elemanlarına teşekkür edildi.

“Tüm kaynakları kabartma nota sistemine dönüştürdük” başlığıyla çalışmaların kapsamını özetleyen Öğr. Gör. Birsen Buket Tüzün, proje kapsamında lisans programında kullanılan ders kitaplarının kabartma nota sistemine dönüştürüldüğünü aktardı. Bu sayede solfej, kuram ve repertuvar dersleri görme engelli öğrenciler için eşit ve erişilebilir bir öğrenme ortamı sunuyor. Konservatuvar Müdürlüğü, Engelsiz Ege Birimi Koordinatörlüğü ve akademik danışmanların iş birliğiyle yapılan uyarlamalar, öğrencilerin akademik ve fiziksel ihtiyaçlarını da dikkate aldı.

2016’dan beri süregelen Kabartma Nota Uygulamaları I–II dersleriyle, Türk Müziği Bölümü görme engelli öğrencilerine Braille nota eğitimi verilmeye devam ediyor. Türkiye’de bu alanda bir ilki oluşturan ve 2021 yılında hayata geçen “Görme Engelliler İçin Geleneksel Türk Müziğinde 100 Temel Eser” projesiyle 50 Türk Sanat Müziği ve 50 Türk Halk Müziği eserinden oluşan iki ciltlik kabartma nota kitapları hazırlanıp, ihtiyaç sahiplerine ücretsiz dağıtıldı.

“Pek çok birimle ortak çalışmalar yürüttük” ifadesiyle, 2021 yılında Kabak Kemane için hazırlanan Braille nota dönüşümünün ilk adımları ve 2023 yılında yayımlanan “4 Makam 24 Etüt” eserinin braille yazısıyla dijital ortama aktarılması gibi ileri adımlar paylaşıldı. Ayrıca yabancı ilgi çeken çalışmalar kapsamında Almanya’ya set gönderildi ve Türkiye genelinde kamusal kurumlar ile STK’lara eğitim materyali desteği sağlandı.

2024 ve 2025 yıllarında Engelsiz Ege Birimi ile EGESEM iş birliğiyle hayata geçirilen Geleneksel Türk Müziğinde Braille Nota Yazısı Eğitimi Sertifika Programı online olarak sürüyor ve Türkiye’nin farklı bölgelerinden ile Özbekistan’dan katılımcılarla braille nota sisteminin yaygınlaştırılması hedefleniyor. 2024 yılında ayrıca Ege Üniversitesi Yabancı Diller Bölümü’nün görme engelli öğrenciler için materyal sunumuna yönelik sosyal sorumluluk projesi, Konservatuvar Engelsiz Ege Birimi’nin desteğiyle gerçekleştirildi.