İran’da İslam Mimarisi Tarihiyle Yeni Bir Bakış: Myron Bement Smith Üzerine Roxburgh Söyleşisi

İstanbul Araştırmaları Enstitüsü, Koç Üniversitesi Anadolu Medeniyetleri Araştırma Merkezi (ANAMED), Boğaziçi Üniversitesi Tarih Bölümü ve Yavuz Sezer’in Arkadaşları iş birliğiyle 2021 yılında aramızdan ayrılan tarihçi ve akademisyen Yavuz Sezer’in düşünsel mirasını yaşatmak amacıyla başlatılan “Yavuz Sezer Anma Konuşmaları” beşinci yılında da devam ediyor. Bu yılki konuk, Harvard Üniversitesi’nde Prens Alwaleed Bin Talal İslam Sanatı Tarihi Profesörü olan David J. Roxburgh.

11 Aralık Perşembe günü saat 18.30’da Pera Müzesi Oditoryumu’nda gerçekleşecek olan etkinlikte Roxburgh, Amerikalı mimarlık tarihçisi Myron Bement Smith’in İran’da sürdürdüğü saha çalışmalarını temel alacak olan “İran’da Dört Yıl: Myron Bement Smith ve İran’da İslam Mimarlığı Tarihi” başlıklı bir konuşma yapacak.

Roxburgh’un sunumu, Smith’in 1933–1937 yılları arasında İran’da yürüttüğü çalışmalara odaklanacak ve bu çalışmaların, İran İslam mimarlığı tarihi yazımına nasıl yenilik kattığını değerlendirecek. 1925–1941 arası Rıza Şah Pehlevi döneminin modernleşme çabalarıyla şekillenen bu dönemde, sanat ve mimari alanında ulus inşa süreci hız kazanırken İslam mimarisi de gayrimüslim araştırmacılar için keşfedilir bir alan haline geldi. Böylece erken dönem çalışmalar, yeni rekabet ve tartışmalar yaratır hale geldi.

Myron Bement Smith (1897–1970), 1933–1937 yıllarında American Council of Learned Societies desteğiyle İran’da kapsamlı saha çalışmalarını yürüttü, André Godard ile işbirliği arayışına girdi ve İslami dönemin anıtları üzerine önemli monografiler üretti. 1938’de ABD’ye dönmesinin ardından da akademik üretimini sürdürdü; ancak İran İslam mimarlığında tonoz konusundaki doktora çalışması yayımlanamadı.

Kongre, Smith’in mimarlık bilgisini bir araştırma alanı olarak nasıl konumlandırdığını ve bu yaklaşımın dönemin diğer uzmanlarıyla etkileşimini irdeleyerek İran İslam mimarlığı tarihine farklı bir bakış açısı kazandırmayı amaçlıyor. Roxburgh, Smith’in arşivine 1972’de Smithsonian Enstitüsü’ne bağışlanan kaynaklardan yararlanarak bu erken döneme ve Smith’in mimarlık tarihine yaklaşımına yeniden vurgu yapacak.

Pera Müzesi Oditoryumu’nda gerçekleştirilecek etkinlik ücretsizdir ve kayıt gerekmemektedir. Etkinlik dili İngilizcedir.