İzmir’in 5 Bin Yıllık Ticaret Merkezi Yassıtepe’de Kazı Çalışmaları Sürüyor

İzmir’in merkezinde, Yeşilova Höyüğü’nün hemen yanı başında yer alan Yassıtepe, binlerce yıl öncesine ait planlı bir kent yaşamını gün yüzüne çıkarıyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin desteğiyle sürdürülen kazı çalışmaları, bölgenin yaklaşık 5 bin yıl önce surlarla çevrili, tapınakları, üretim işlikleri ve depoları olan organize bir yerleşim yeri olduğunu kanıtlıyor.

Kazı Başkanı Doç. Dr. Zafer Derin, bu antik yerleşimin tarihsel önemini vurgulayarak, “İzmir’in bir Troya’sı diyebiliriz buraya. İzmir’in zenginliğinin başladığı noktadayız” ifadelerini kullanıyor.

### Planlı Bir Kent ve Güçlü Ekonomi
Bornova Ovası’nda yürütülen çalışmalar, bölgenin geçmişte sadece küçük bir yerleşim değil, oldukça gelişmiş bir ticari ağın merkezi olduğunu gösteriyor. Kentte, bronz işçiliğinden değerli çanak çömlek üretimine kadar geniş bir ekonomik faaliyet yürütüldüğü tespit edildi. Büyük depolama küplerinin varlığı, tarımsal ürünlerin stratejik bir şekilde saklandığını ve kentin ekonomik gücünü ortaya koyuyor.

Derin, bölgenin o dönemdeki düzenini şu sözlerle açıklıyor: “O dönemde düzenli bir kent kuruluyor buraya. Tapınakları, depo alanları, üretim yerleri, işlikleriyle birlikte yelpaze şeklinde bir kent yerleşimi kuruyorlar. Dışında da sur var. Bu hemen hemen Troya’nın en eski dönemiyle çağdaştır.”

### Üzüm ve Zeytinin Binlerce Yıllık Yolculuğu
Yassıtepe kazılarında ele geçirilen organik kalıntılar, bölgenin tarımsal zenginliğine ışık tutuyor. Üzüm çekirdekleri, pekmez ve şarapla ilişkilendirilen kaplar, meyvenin sadece tüketim amaçlı olmadığını; aynı zamanda ticari bir değere dönüştürüldüğünü gösteriyor. Kazı Başkanı Derin, bu durumu “Bornova deyince aklımıza Bornova Misketi gelir. Belki de Bornova Misketi’nin doğduğu noktadayız” şeklinde yorumluyor. Ayrıca, 2026 kazılarında bulunan 5 bin yıllık zeytin çekirdekleri, Ege ekonomisinin temelini oluşturan ürünlerin o dönemden bu yana bölgedeki varlığını kanıtlıyor.

### Miken Tüccarları ve Ticari Mühürler
Yassıtepe’nin Ege dünyasıyla olan bağları, kazılarda ortaya çıkan Miken kültürüyle ilişkili mezarlarda somutlaşıyor. Girit ve Rodos gibi bölgelerle ticaret yapıldığına işaret eden bulgular arasında, bir mezardan çıkan iki silindir mühür dikkat çekiyor. Derin, bu mühürlerin yerleşimin hem ticari hem de sosyal açıdan ne kadar prestijli bir merkez olduğunu gösterdiğini belirtiyor.

### Gücün Sembolü: Panter Avcılığı
Yassıtepe’de bulunan yırtıcı hayvan kalıntıları, o dönemin yönetici sınıfının güç gösterilerine dair ipuçları veriyor. Özellikle panter kalıntılarının keşfi, bölgedeki sosyal hiyerarşiyi ortaya koyuyor. Kazı Başkanı Derin, “Burada yaşayan bir bey de var, onu da anlıyoruz. Çünkü bey bu dönemde panter avlamaya başlamış. Güç için, zenginlik için…” ifadeleriyle dönemin prestij anlayışını özetliyor.

### Tarihsel Felaket: 5 Bin Yıllık Deprem İzi
Yassıtepe’nin parlak dönemi, MÖ 2800 civarında yaşanan büyük bir depremle kesintiye uğradı. Yapılarda görülen “S” biçimindeki deformasyonlar, yerleşimin ani bir felaketle sarsıldığını gösteriyor. Doç. Dr. Zafer Derin, bu durumu “İzmir’in acı gerçeği buradaki yaşamın da sonu olmuş” sözleriyle değerlendiriyor.

Günümüzde Yassıtepe ve Yeşilova Höyüğü’nün, İzmir için büyük bir turizm potansiyeli taşıdığını belirten Derin, “İzmir’in içinde bir Çatalhöyük, bir de Troya’yı sergilemek ve aynı zamanda bunlarla ilgili geniş bir turizm alanı haline getirmek son derece kolay ve mümkün” diyerek sözlerini noktalıyor.