İzmir’in Afet Direnci: Bilimsel Verilerle Kent Stratejisi ve Geleceğe Hazırlık

İzmir Büyükşehir Belediyesi, afete yönelik yaklaşımını sadece kriz anlarına odaklanmakla sınırlı kalmayacak şekilde yeniden yapılandırıyor. Şehrin risklerini azaltmaya ve yaşam kalitesini yükseltmeye odaklanan bir kent modelinin peşinde ilerleyen belediye, 94 binden fazla yapının envanterini çıkararak depremle ilgili vizyonunu güçlendiriyor. Ayrıca Yeni Deprem Master Planı üzerinde çalışmalarını başlatarak barınma ve toplanma alanlarının altyapı ve altyapı dışı iyileştirmelerini sürdürüyor.

İzmir genelinde belirlenen 71 barınma alanı ve 2 bin 425 toplanma alanı için altyapı çalışmaları devam ederken, deprem, sel, yangın, tsunami ve heyelan gibi çoklu afet risklerini bilimsel verilerle azaltmayı hedefleyen bir yol haritası uygulanıyor. Afet İşleri Dairesi, kentte uzun vadeli ve çok paydaşlı bir planla güvenli ve dirençli bir yaşam alanı kurmayı amaçlıyor.

Risk azaltımında veri odaklı yaklaşım doğrultusunda mikrobölgeleme, jeolojik-jeoteknik etütler ve yapı stok çalışmaları aralıksız sürüyor. Karşıyaka’da yaklaşık 2 bin hektarlık alanda yürütülen sismik mikrobölgeleme çalışmaları kapsamında 52 sondaj kuyusu tamamlandı; 120 noktada mikrogravite ölçümleri yapıldı. Konak ve Bayraklı ilçelerinde ise 4 bin 650 hektarlık alanda yeni çalışmalar için teknik hazırlıklar devam ediyor.

Uluslararası iş birliğiyle tsunami farkındalığı için İzmir, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi ve İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsüyle yürütülen projede kıyı kesimleri için tsunami risk haritaları çıkarıldı. Yaklaşık 30 bin senaryonun değerlendirildiği çalışmalar sonucunda kıyı boyunca 600 kilometrelik alanda olasılıksal tsunami baskın haritaları üretildi. Seferihisar, UNESCO destekli CosastWAVE Projesi kapsamında dünya çapında sertifikalandırılmak üzere başvuru aşamasında. Proje kapsamında tahliye haritaları, tabelalar ve tatbikatlar planlanıyor; hedef tüm kıyı ilçelerin tsunamiye karşı hazırlıklı hale gelmesi.

Heyelan ve zemin riskleri dijital haritalarda oluşturarak 30 ilçeyi kapsayan envanter, CBS üzerinde değerlendiriliyor. Bu veriler, kentsel planlama ve risk azaltma çalışmalarına temel oluştururken kritik bölgeler için mühendislik önlemleri üzerine odaklanılacak. Ayrıca fay hatlarına ilişkin paleosismoloji çalışmalarıyla geçmiş depremler, tekrarlama aralıkları ve potansiyel büyüklükler belirleniyor; 25 aktif fay hattında 111 hendek planlandı ve şu ana kadar 90’ı tamamlandı.

Binlerce yapının güvencesi için kapsamlı envanter süreci Bayraklı ve Bornova’da toplam 94 bin 733 yapının saha incelemesini kapsıyor. Karşıyaka’da ise 16 bin 906 yapı için saha çalışmaları tamamlandı; kent genelinde yapı stoku envanterinin tamamlanması hedefleniyor.

Yeni Deprem Master Planı ve canlı verinin önemi doğrultusunda kentin afetlere karşı dayanıklılığını artırmayı amaçlayan çalışmalar, 2025–2029 Stratejik Planı kapsamında Çoklu Krizlere Dirençli Kent Belediyeciliği vizyonuyla yürütülüyor. Jeolojik-jeoteknik, üstyapı ve altyapı riskleri, şehir planlama, hukuki ve mali süreçler ile eğitim ve sosyal faaliyetler bu planın ana başlıklarını oluşturuyor. 2026’da tamamlanması öngörülen plan, tüm idari ve yapısal önlemleri bir araya getirerek deprem öncesi tedbirlere odaklanacak.

Toplanma ve barınma kapasitesi AFAD koordinasyonunda belirlenen 71 barınma ve 2 bin 425 toplanma alanı için altyapı ve üstyapı iyileştirmeleri sürüyor. Veriler dijital CBS üzerinden yönetiliyor ve hedef, verimli, erişilebilir ve lojistik olarak donanımlı alanları güvenceye almak. Bu çalışmalar, afetlere hazırlıkta yalnızca bugünü değil, geleceği de güvence altına almak üzere kurgulanıyor.

Kentsel dönüşüm için rehber veri olarak kullanılan mikrobölgeleme, yapı stoku ve depremsellik verileri; yeni imar planları, mühendislik projeleri ve kentsel dönüşüm alanlarının belirlenmesi için temel kaynaklar olarak değerlendirilecek. İzmir Büyükşehir Belediyesi, 11 merkez ilçe ve tüm ilçelerde deprem dayanıklılığını artırmak için bu verileri yönetsel ve teknik karar süreçlerinde kullanmayı sürdürüyor.