İzmir’in Çocuk Dostu Kent Modeli: Stratejik Entegrasyon ve Uygulama Örnekleri

İzmir Büyükşehir Belediyesi, çocuk politikalarını kent planlamasının merkezine yerleştiren ender büyükşehirlerden biri olarak öne çıktı. Toplum Çalışmaları Enstitüsü’nün raporu, 2025–2029 dönemine odaklanan stratejik planlarda çocuk odaklılığın nasıl bütünleştiğini karşılaştırmalı olarak ele alıyor ve İzmir’in bu süreçte Türkiye genelinde ikinci sırada yer aldığını gösteriyor. Rapor, İstanbul, İzmir, Mersin, Diyarbakır, Muğla, Eskişehir, Ankara, Antalya, Bursa ve Kocaeli gibi büyükşehirlerin çocuk politikalarını nasıl konumlandırdıklarını ölçütler üzerinden inceliyor.

Tugay: Çocukları bugünün ve geleceğin eşit hak sahibi yurttaşları olarak görüyoruz ifadesiyle başlayan açıklamalar, İzmir’in 2025–2029 Stratejik Planı’nın çocukları kent hakkının aktif öznesi olarak tanımladığını ve oyun hakkı, kamusal mekânlara erişim ile katılımı uzun vadeli bir kent vizyonunun ayrılmaz parçaları olarak ele aldığını vurguluyor. Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay’ın değerlendirmesine göre, çocuk haklarının korunması, sadece koruma kapsamından çıkarılarak somut hedefler ve mekânsal karşılıklar içeren kalıcı politikalara dönüştürülüyor.

Çocuk odaklı politika bölümünde İzmir’in öne çıkmasını sağlayan temel unsur, çocukları ayrı bir başlık olarak görmenin ötesinde onları kentsel adalet, eşitlik ve katılımcı yönetişim anlayışının doğal bir parçası haline getirmesi oldu. Kentin altyapısı, güvenli kamusal alanlar ve sosyal destek mekanları, katılım süreçleri ve yönetişim araçlarıyla bütünleşik biçimde ele alınarak, çocuk odaklılık rijit bir vitrin alanı değil, kalıcı bir politika bütününe dönüştü.

Sıralama değil, yaklaşım yorumu, İzmir’in elde ettiği nihai konumun ötesine geçerek sürdürülebilir bir model olarak değerlendirilmesini amaçlıyor. Kentte çocuk politikalarının, sadece kısa vadeli bir sıralama avantajı için değil, kurumsallaşmış ve yaygınlaştırılabilir bir belediyecilik yaklaşımı olarak geliştirilmesi üzerinde duruluyor ve İzmir, bu bağlamda yol gösterici bir örnek olarak vurgulanıyor.

İzmir’de söz çocukta anlayışıyla hareket eden belediyecilik, 9–14 yaş arasındaki 199 çocukla kurulan İzmir Çocuk Meclisi ve çeşitli komisyonlar aracılığıyla katılımcı demokrasi ilkelerini günlük uygulamalara taşıyor. Dijital güvenlik ve medya okuryazarlığı projesiyle İzmir’in Dijital Risk Haritası çıkarılırken, kamusal alanlarda güvenli ve nitelikli çocuk oyun alanları ile spor olanaklarının yaygınlaştırılması için 18 ilçede 152 nokta yenilendi.

Dokuz farklı merkezde eğitim, spor, sanat ve eğlence temasıyla, Buca’dan Uzundere’ye, Kadifekale’den Gümüşpala’ya uzanan bölgelerde Çocuk Merkezleri ve Menemen’deki Ebeveyn ve Çocuk Merkezi gibi alanlar okul dışı eğitim için önemli merkezler haline geldi. Kırtasiye desteği, yapay zekâ destekli matematik öğrenimi ve beslenme paketleri gibi uygulamalar da Büyükşehir’in dikkat çeken sosyal yenilikleri arasında yer alıyor.

Güzel İzmir Hareketi kapsamında mahalle ve sokak düzeyinde iyileştirmeler yapılarak güvenli yaya ulaşımı ve yeni çocuk oyun alanları yaratılıyor. Karabağlar’daki Cevdet Güçlüer İlkokulu ve Yunus Emre Ortaokulu çevresindeki düzenlemeler ile Ballıkuyu Parkı’nın hizmete açılması, Çiğli Şirintepe’de bulunan atıl alanın çocuk parkına dönüştürülmesi ve Şato binasının kamusal kullanıma kazandırılması gibi uygulamalar diff dâhili olarak kentsel yaşamı zenginleştiriyor. Ayrıca Yuvamız İzmir Merkezleri’nde eğitim gören 4–5 yaş grubu için üniversiteli abla-abi destekli Geleceğin Atölyeleri Projesi hayata geçiriliyor.