Küçük Akbabalar İçin Kıtalar Arası Koruma Seferberliği

Balkanlardan Afrika’ya uzanan bir yolculukta, küçük akbabalar her yıl yaklaşık 5.000 kilometrelik zorlu bir göç gerçekleştiriyor. Bu yolculuk, türü üç kıtada birden çeşitli tehditlerle karşı karşıya bırakıyor. Dünya Doğa Koruma Birliği’nin (IUCN) Kırmızı Liste’sinde Nesli Tehlike Altında (EN) kategorisinde yer alan küçük akbabalar için en önemli riskler arasında yasadışı zehirli yemler, avlanma ve güvenli olmayan elektrik direklerinde elektrik çarpması bulunuyor. Afrika’nın bazı bölgelerinde ise geleneksel inançlarla bağlantılı uygulamalar nedeniyle bu kuşlar avlanıyor.

Balkanlarda Tablo Ağır

Bir zamanlar Balkanlar’ın geniş bölgelerinde yaygın olan küçük akbaba popülasyonu bugün sınırlı sayıdaki ülkede varlığını sürdürüyor. Bulgaristan, Yunanistan, Kuzey Makedonya ve Arnavutluk genelinde yalnızca yaklaşık 50 üreyen çiftin bulunduğu tahmin ediliyor. Otuz yılı aşkın süren düşüşün ardından bölge popülasyonunda durağanlaşma işaretleri görülürken, Bulgaristan’daki birey sayısında artış gözleniyor. Koruma kuruluşları, resmi kurumlar ve yerel topluluklar arasındaki kararlı iş birliğinin bu sonucta payı olduğu değerlendiriliyor.

Anadolu, Kritik Bir Sığınak

Balkanlar’daki bu hassas tabloya karşılık Anadolu, küçük akbabalar için hayati bir sığınak işlevi görüyor. Avrupa’nın en geniş küçük akbaba popülasyonlarından birine ev sahipliği yapan Türkiye’de yaklaşık 1.500 ila 3.000 çiftin ürediği tahmin ediliyor. Küresel ölçekte nesli tehlike altındaki bu göçmen tür için Türkiye, hem ana üreme alanı hem de Doğu Avrupa ile Afrika arasındaki zorlu göç yolunun en kritik geçiş koridorlarından biri konumunda.

Tehditler Azaltılacak, Göç Yolu Güvenli Hale Getirilecek

Proje kapsamında Türkiye’de Mersin, Hatay, Ankara ve Trakya’daki yerel paydaşlara ulaşılarak en az 100 katılımcıya eğitim verilecek. Zehirlenme vakalarına müdahale kapasitesini artırmak için en az 120 veteriner hekim ve 75 atık sahası personeline yönelik eğitimler düzenlenecek.

Etiyopya ve Yunanistan’da elektrik çarpması riskini azaltmak, avlanma baskısını düşürmek, güvenli besin sağlamak ve olaylara hızlı müdahale etmek için adımlar atılacak. Afrika’da akbabaların inanç temelli zulme maruz kalmasını azaltmak amacıyla toplum liderleri ve geleneksel hekimlerle diyalog kurulması hedefleniyor. Bulgaristan ve Yunanistan’da Avrupa hayvanat bahçelerinde yetiştirilmiş ya da yaban hayatından kurtarılmış en az 40 küçük akbaba doğaya salınacak. Kuşlara takılacak GPS vericileri, koruma ekiplerinin sınır ötesi hareketleri izlemesine, ölüm riskinin yüksek olduğu noktaları belirlemesine ve gerektiğinde müdahale etmesine olanak tanıyacak.

4.000’den Fazla Gönüllü Katkı Sunacak

Çalışma; hayvancılık yapan çiftçiler, korucular, veterinerler, öğretmenler ve yerel yetkililerle iş birliği içinde yürütülecek. Beş ülkedeki eğitim programları, 4.000’den fazla öğrenci, öğretmen ve doğa gönüllüsüne türü tanıtarak koruma çalışmalarına katılımlarını sağlayacak.

Doğa Derneği Koruma Programı Koordinatörü Dr. Şafak Arslan, çalışmaya ilişkin açıklamasında şunları söyledi:

“Türkiye, Doğu Avrupa ile Afrika arasındaki göç yolunun kritik koridorlarından birine ev sahipliği yapıyor. Doğa Derneği olarak Küçük Akbaba Koruma Programı kapsamındaki kıtalararası iş birliğinde ülkemizdeki faaliyetlerin yürütücülüğünü üstleniyor, türün korunması için sahadan medyaya uzanan geniş bir sorumluluk taşıyoruz. Türkiye’de kuşlar için elektrik direği izolasyon çalışmalarını ilk kez 2022 yılında başlattık. Mersin, Adana ve Ankara’da süzülerek göç eden kuş türleri için tehlike oluşturan elektrik hatlarının bir bölümünü belirledik ve elektrik firmalarıyla birlikte direklerin izolasyon sürecini tamamladık. Trakya’dan Doğu Akdeniz’e uzanan göç yolları üzerinde 2028 yılı sonuna kadar 5.000 elektrik direğini izole edeceğiz. Mersin, Ankara, Hatay ve Adana’daki okullarda öğrencilerimizle, üniversitelerde ise geleceğin yaban hayatı uzmanlarıyla farkındalık çalışmaları yürüteceğiz. Kolluk kuvvetleri ve gümrük görevlilerine vereceğimiz eğitimlerle yasa dışı öldürmeyle mücadeleye katkı sunacağız. 2027 yılında İstanbul’da düzenleyeceğimiz Küçük Akbaba Göç Yolu Zirvesi’ne ev sahipliği yaparak bölgesel iş birliğini de güçlendireceğiz.”

2031’e Uzanan Stratejik Adım

Küçük Akbabalar Yaşasın projesi, 2031 yılına kadar sürecek olup türü korumaya yönelik uzun soluklu programın bir sonraki stratejik adımını oluşturuyor.

Kaynak: Beyaz Haber Ajansı (BYZHA)