MOF Katkılı Amidoksim Fonksiyonlu Membranlarla Uranyum Giderimi: Deney ve Yapay Zeka Modellemesi

Türkiye’nin nükleer enerji hedefleriyle paralel olarak uranyum madenciliği ve çevresel etkilere yönelik çalışmalar sürdürülüyor. Ege Üniversitesi Nükleer Bilimler Enstitüsü tarafından yürütülen ve TÜBİTAK 1002-A Hızlı Destek Programı kapsamında desteklenmesi uygun görülen proje, zararlı bileşenlerin su kaynaklarına karışmasının önlenmesini amaçlıyor. Proje, Prof. Dr. Sabriye Yuşan’ın liderliğinde; Arş. Gör. Taha Furkan Gül’ün katkılarıyla, çevre güvenliğine odaklı yeni membran sistemlerinin geliştirilmesini hedefliyor.

Rektör Prof. Dr. Necdet Budak, ekibi ağırlarken üniversitenin TÜBİTAK’taki başarı grafiğini vurguladı ve bu çalışmaların insan sağlığı ile ekosistem için hayati önem taşıdığını belirtti. Proje kapsamında, uranyumun içme suyu ve tarım alanlarındaki potansiyel tehditleri ele alınacak ve çevreye zarar verebilecek bileşenlerin etkin bertarafı üzerinde durulacak.

“Hem ekosistem hem de halk sağlığı açısından tehlikeli” şeklinde konuşan Yuşan, Türkiye’de Manisa-Salihli, Aydın-Koçarlı ve Sivas-Yıldızeli gibi bölgelerde uranyum yataklarının bulunabileceğini ve geçmişte madencilik faaliyetlerinin bu bölgelerde gerçekleştirildiğini hatırlattı. Günümüzde, nükleer enerji hedeflerinin artmasıyla birlikte, uranyumun yerli kaynaklardan değerlendirilmesi ve kontrolsüz salınımların önüne geçilmesi gerekliliği öne çıkıyor. Özellikle uranil iyonlarının çeşitli çevresel ortamlarda uzun süre çözünebilen formda bulunması, ekosistemler ve içme suyu için potansiyel riskler doğuruyor ve halk sağlığı için toksik etkiler yaratabiliyor.

Dayanıklı ve yüksek performanslı membranlar geliştirilecek projesinin teknik içeriğini paylaşan Arş. Gör. Taha Furkan Gül, amacı şöyle özetledi: nükleer enerji üretimi ile uranyum madenciliği süreçlerinden kaynaklanan çevresel salımları, seçici ve yüksek verimli membranlar aracılığıyla su ortamlarından uzaklaştırmak. Bu doğrultuda, amidoksimleşmiş poliakrilonitril gibi fonksiyonel polimer taşıyıcılar ve yüksek yüzey alanına sahip ZIF-8 yapılarını entegre eden iki katmanlı bir membran sistemi tasarlanacak. Projede, ZIF-8 katkılı kompozit membranlar ilk kez çift stratejili sentezle karşılaştırılacak ve elde edilen deneysel veriler yapay sinir ağı modellemesiyle desteklenecek.

Yürütücülük görevini üstlenen Prof. Dr. Sabriye Yuşan’ın önderliğinde Enstitü’den Prof. Dr. Şule Aytaş ve Arş. Gör. Taha Furkan Gül araştırmacı olarak yer alırken, Prof. Dr. Nalan Kabay danışman olarak projede bulunuyor. Bu ekip, nükleer güvenlik ve çevre koruma alanında disiplinlerarası bir yaklaşım benimseyerek bilimsel ve dijital çözümler üretmeyi hedefliyor. Kaynak: Beyaz Haber Ajansı (BYZHA).