Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi nöroloji uzmanı Prof. Dr. Sultan Tarlacı, 30 Mayıs Dünya MS Günü kapsamında MS’nin oluşumunu, belirtilerini, risk faktörlerini ve tedavi yaklaşımlarını değerlendirerek açıklamalarda bulundu. MS, bağışıklık sisteminin sinir sistemiyle savaşması sonucu gelişen bir hastalıktır ve bu süreçte beyin ile omurilik etkilenir. Normalde bağışıklık sistemi sinir sistemiyle temas halinde değildir; ancak bazı nedenlerle bu dengesizlik ortaya çıkar ve savunma mekanizmamız saklı olan sinir dokusuna yönelir.
Belirtiler hastalığın yerleşim yerine göre farklılık gösterir. En sık karşılaşılan yakınmalar duyusal bozukluklar olarak öne çıkar; ellerde ve ayaklarda uyuşma, karıncalanma ve hissizlik gibi bulgular, bazı hastalarda uzun süreli izlenimler olarak ortaya çıkabilir. Bu tür duyusal sorunlar, MS’li hastaların yaklaşık yarısında anlık olarak görülebilir ve sonraki aşamalarda güç kayıpları izlenebilir. Başlangıçta kuvvet kayıpları yüzde 32-40 civarında görülse de, zamanla hastaların yaklaşık %60’ı değişen şiddette güç kayıpları yaşayabilir. Görme sorunları ise üçüncü en sık karşılaşılan semptom olarak kayda geçer.
MS genellikle 29–32 yaş aralığında başlar ve kadınlarda daha yaygındır. Farklı çalışmalar, başlangıç yaşını çoğunlukla bu aralığa yerleştirmiştir; kadınlarda ise erkeklere göre başlangıç yaşı daha erken olabilir. Ayrıca erken yaşlarda görülen vakalarda, ilerleyen yaşlarda ortaya çıkabilecek farklı tablolar da bulunabilir.
MS’nin genetik yönü güçlü bir etkiye sahip olsa da tek yumurta ikizlerinde hastalığın yaygınlığı daha yüksektir; bu durum genetik yatkınlığın varlığını gösterir. Ancak MS yalnızca genetik değildir; çevresel faktörler de önemli rol oynar, zira bölgesel farklar ve enlem, hastalık sıklığını etkilemektedir. Özellikle Avrupa, Kuzey Amerika ve bazı Güney bölgelerde daha yoğun görülürken, Afrika ve çoğu Asya bölgesi daha düşük riskle ilişkilendirilir. Ancak bazı ülkelerde, enlemler arası istisnalar da vardır; örneğin Japonya’da sıklık beklenen düzeyin altında kalabilmektedir.
MS’nin etiyolojisinde virüslerin etkisi tartışmalı olmaya devam etmekte; bazı enfeksiyonların tetikleyici olabileceği öne sürülse de kesin bir neden-sonuç bağı henüz kanıtlanamamıştır. Kuduz, herpes simpleks ve Epstein-Barr virüsü gibi ajanlar üzerinde durulmakla birlikte, bu alanda net sonuçlar elde edilememiştir. Ayrıca genç yaşlarda sigara içmeye başlamak gibi faktörlerin risk artırdığına dair bulgular da bulunmaktadır.
Genetik ve çevresel etkenler birlikte merkezi sinir sistemi üzerinde etkili olur ve bu etki, miyelin tabakasında bozulumlara yol açarak klinik belirtilerin ortaya çıkmasına zemin hazırlar. Bölgesel sıklık farklılıklarıyla birlikte değerlendirildiğinde, MS’nin yaşam tarzı ve çevresel etmenlerle ilişkili olduğu daha net biçimde görülmektedir.
Atak tedavisinde kortizonun rolü MS’in belirtilerinin alevlendiği dönemde uygulanan kortizon tedavisi, atakları kısmen geriye götürebilir ve hastayı eski durumuna döndürmeye yönelik kısa süreli faydalar sağlayabilir. 1990’lardan bu yana atakları hedef alan tedavi stratejileri geliştirilmiş olup, bugün artık atak olduğunda değil, hastalığın genel seyrini değiştirebilecek ilaçlar da devreye giriyor. Bu bağlamda interferon beta-1b gibi ajanlar, bağışıklık sistemi üzerinde düzenleyici etkiler sunarak atakların sayısını ve hastalığın ilerleyişini azaltmayı amaçlar. Ayrıca yaşam tarzı değişiklikleri, diyet, bitkisel destekler ve egzersizler gibi tamamlayıcı tedaviler de tedavi planlarının bir parçası olarak düşünülmektedir.
Bu bilgiler, MS’nin çok yönlü doğasına işaret ederken, hastaların kendi durumlarını yakından izlemesi ve uygun tedavi planını uzmanlar eşliğinde belirlemesi gerektiğini vurgulamaktadır. Kaynak: Beyaz Haber Ajansı
Leave a Reply