Okul Korkusunu Anlatan Uzman Görüşü: Ayrılık Kaygısı ve Çocuklar İçin Stratejiler

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Çocuk-Ergen Psikiyatri Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Yakup Erdoğan, çocuklarda okul korkusunun ve okula gitmeme davranışının ardındaki temel dinamikleri, özellikle ayrılık kaygısı ile ilişkisini ele alıyor. Okul korkusu, ebeveyn ayrılığıyla bağlantılı kaygının güçlenmesiyle pekişebilir. Okulların açılması çoğu çocuk için heyecan verici olsa da bazıları için yoğun endişeye dönüşebiliyor; özellikle yeni okula başlayanlar, uzun bir tatil sonrası döneme girenler veya okul değişikliği yaşayan çocuklar, evden ayrılma endişesiyle birlikte okula yaklaşırken çeşitli bedensel belirtiler gösterebiliyorlar. Bunlar arasında karın veya baş ağrısı, mide bulantısı, iştahsızlık ve sık tuvalete gitme eğilimleri bulunabilir; bu belirtiler çoğu zaman okul saatleri yaklaşırken artış gösterir ve evde azalabilir ayrıca sabah uykuya dalmada güçlük veya gece uykusuzluğu gibi uyku sorunları da eşlik edebilir.

Okulu sevmiyor demeden önce kaygının kaynağı belirlenmeli. Çocukların her birinin aynı nedenlerle zorlandığı söylenemez; bazıları anne-babasından ayrılmaktan, sınıfta yalnız kalmaktan, öğretmen ya da arkadaşlarla iletişim kuramamaktan korkabilir. Akran zorbalığı, öğrenme güçlükleri, dikkat eksikliği, öğretmen değişikliği veya sınıf değişikliği gibi durumlar da okul reddinin arkasında yer alabilir. Ev, okul ve sosyal yaşam bir bütün olarak değerlendirildiğinde sorun daha iyi anlaşılır. Okul ayrılığı, çocuğun güvenli bağlarının nereden zedelendiğini görünür kılabilir ve bu süreçte kaygının bedensel belirtilere dönüşmesi önemli bir ipucudur.

Çocuklarda görülen bedensel yakınmalar, kaygının bir göstergesi olabileceği için dikkate alınmalıdır. Ancak önce tıbbi bir nedenin olup olmadığı araştırılmalı; fiziksel bir hastalık yoksa duygusal etkenler üzerinde durulmalıdır. “Hiçbir şey yok” yaklaşımı, çocuğun kendisini anlaşılmamış hissetmesine yol açabilir.

Okul kapısında süregelen vedalaşmaların uzun sürmesi ve çocukla geri dönülmesi konusunda belirsiz davranışlar, ayrılık kaygısını daha da güçlendirebilir. Bunun için ebeveynler sakin, kararlı ve öngörülebilir bir tutum benimsemelidir. Vedalaşma kısa ve net olmalı; ne zaman geri geleceği açıkça belirtilmeli ve verilen söz tutulmalıdır. Aşırı uzun vedalar güven duygusunu zedeler ve ebeveynin kaygısı çocuk üzerinde kolaylıkla aktarılır.

“Ağlarsan seni burada bırakırım” gibi ifadeler, kaygıyı büyütebilir. Çocuğu tehdit etmek, utandırmak ya da başkalarıyla kıyaslamak, kaygıyı artıran davranışlardır. Bunun yerine çocuğun duyguları kabul edilmeli; fakat okula devam konusunda tutarlı ve sakin bir yaklaşım sürdürülmelidir. Kısa vadeli anne-baba desteği rahatlama sağlayabilir, ancak kaçınmayı pekiştirebilir.

Aile ve okul aynı dili konuşmalı. Kapsamlı bir yaklaşım benimsenerek öğretmen, rehberlik servisi ve gerektiğinde çocuk ruh sağlığı uzmanı ile birlikte hareket edilmesi kaygıyı azaltabilir. İlk gün ve sonrası için önceden plan yapılması, çocuğun güven duygusunu güçlendirir. Kimlerin karşılayacağı, sınıfa nasıl geçeceği ve zorlandığında kime başvuracağı gibi ayrıntıların net olması büyük önem taşır. Ev ve okulda verilen mesajların tutarlı olması, belirsizlik hissini azaltır ve güven duygusunu destekler.

Davranış sadece inat olarak yorumlanmamalı. Okul reddi, akran ilişkileri, sosyal kaygı, depresif belirtiler, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, öğrenme güçlükleri ya da aile içindeki değişimler gibi farklı etkenlerle ilişkili olabilir. Değerlendirme, bu farklı olasılıkları da kapsamalı; ayrıca durum ilerledikçe profesyonel destek almak gerekir. Gerekli durumlarda psikoterapi, ebeveyn danışmanlığı ve okul düzenlemeleri gibi tedavi planı, çocuğun yaşı, gelişim düzeyi ve kaygının kaynağına göre bireyselleştirilir.

Kaynak: Beyaz Haber Ajansı (BYZHA)