Prematüre Doğum: Küresel ve Ulusal Perspektifte Yaşam Şansı ve Klinik Kilometre Taşları

Prematüre doğum tüm dünyada ve ülkemizde önemli bir halk sağlığı sorunu olmaya devam ediyor. Yenidoğan bebek ölümlerinin yanı sıra uzun vadeli sağlık sorunlarının başlıca nedenlerinden biri olan prematüre doğumlar, aileleri, toplumu ve ekonomiyi etkileyen çok yönlü sonuçlar doğuruyor. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre, tüm doğumların yaklaşık bir kısmı erken doğum olarak gerçekleşiyor. Acıbadem Üniversitesi Atakent Hastanesi Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi Sorumlu Neonatoloji Uzmanı Prof. Dr. Ayşe Korkmaz Toygar, dünyada her yıl yaklaşık 15 milyon bebeğin vaktinden önce doğduğunu belirtiyor ve Türkiye’de prematüre doğum oranının %10-12 arasında seyrettiğini vurguluyor. Buna göre, Türkiye’de her yıl yaklaşık olarak 130-150 bin bebek prematüre olarak dünyaya geliyor.

Prematüre kavramı, geçmişte yaşam şansının çok düşük olduğu kabul edilen bebeklerin şimdi çok daha yüksek oranda hayatta kalabildiğini gösteriyor. Neonatoloji Uzmanı Prof. Dr. Ayşe Korkmaz Toygar, sağlıklı bir şekilde yaşatılmanın uzun ve özenli bir süreç gerektirdiğini söylüyor; bu süreçte en kritik adımlar, gelişmiş bir yenidoğan yoğun bakım ünitesi ile bilgili ve şefkatli bir ekip tarafından yürütülen bakım ve gözetimdir. Taburculuk sonrası özellikle ilk 3 yıl, anne-baba işbirliği ve düzenli bakım ile prematüre bebeklerin sağlıklı büyümesi için hayati öneme sahiptir.

En önemli nedeni riskli gebelikler Normal gebelik süresi 37-42 hafta arasındadır. 22. haftadan önce doğan bebekler prematüre olarak adlandırılır ve en önemli neden çoğunlukla riskli gebeliklerdir. Annenin yaş grubu, sık doğumlar, yetersiz beslenme ve gebelik izleminin eksikliği, çok sayıda gebelik, enfeksiyonlar ve kronik veya gebelikte ortaya çıkan hastalıklar (hipertansiyon, preeklampsi, diyabet vb.) ile tütün ve madde kullanımı prematüre doğum riskini artırır.

Yaşam oranlarında kayda değer ilerleme Neonatoloji alanındaki bilimsel ve teknolojik gelişmeler, prematüre bebeklerin hayatta kalma şansını önemli ölçüde yükseltiyor. Neonatolog sayısının artması, altyapının güçlenmesi ve gelişmiş yenidoğan yoğun bakım ünitelerinin kurulması da bu artışa katkı sağlıyor. Türk Neonatoloji Derneği verilerine göre, ülke genelindeki yaklaşık 60 hastane, 2024 yılında prematüre bebeklerin yaşama oranlarında dikkat çekici yükselişler kaydetti.

Gebelik haftasına göre yaşama oranları Aşağıdaki veri seti, gebelik haftası arttıkça yaşama şansının arttığını gösteriyor:

• 22-24 hafta: Yüzde 31
• 25-26 hafta: Yüzde 64
• 27-28 hafta: Yüzde 82

Doğum ağırlığına göre yaşama oranları Özellikle 1000 gram ve üzeri bebeklerde yaşama oranı yüzde 94’e kadar çıkabiliyor; bu, yenidoğan bakımındaki ilerlemelerin somut sonucunu gösteriyor.