Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Dr. Emine Yağmur Zorbozan, psikiyatrik ilaçların günümüzdeki rolünü ve kimlere gerektiğini anlatırken, tedavinin sadece ilaçlardan ibaret olmadığını vurguladı. Modern psikiyatrinin beyinde odaklanan ve nörobilim temelli bir yaklaşım benimsediğini belirten hekim, bazı bozukluklarda ilaç kullanımının gerekli olabildiğini ifade etti. Depresyon ve anksiyete gibi durumlar için bile ilaca ihtiyaç duyulabildiğini söyleyen Dr. Zorbozan, tedavinin en iyi şekilde sürdürülmesi için hastaların doktorlarıyla iletişimde kalmasının önemine dikkat çekti.
Psikiyatrik ilaçlar yalnızca ruh sağlığı sorunlarında değil; nöropatik ağrı, migren, kronik yorgunluk ve bazı kanser ağrılarında da zaman zaman başvurulan seçenekler arasındadır. Bazı durumlarda ise psiko- terapiler tek başına yeterli olabilir; örneğin sosyal fobiler, ilişki sorunları ve evlilik sorunları ilaçsız da tedavi edilebilir.
İlaç kullanımıyla birlikte tüketilen bazı gıda ve maddeler, ilaç etkisini değiştirebilir. Dr. Zorbozan, “İlaçların etken maddelerine göre değişmekle birlikte, genel olarak alkolle kullanımından kaçınılması gerekir. Alkol karaciğeri yorabilir ve ilaçlarla etkileşerek beynin etkilerini değiştirebilir. Ayrıca çoklu anti-depresan kullanımında belirli gıdalara dikkat etmek gerekebilir; hekim bu konuda yönlendirme yapacaktır. Lityum kullanımı olan hastalarda ise tuzlu gıdalardan uzak durulması ve bol sıvı tüketilmesi önerilir.” dedi.
Yan etkiler erken dönemde, faydalar ise zamanla ortaya çıkıyor. Dr. Zorbozan, tüm ilaçlarda olduğu gibi psikiyatrik ilaçlarda da yan etkilerin bazı durumlarda başlayabildiğini belirtti. Ağız kuruluğu, kabızlık ve mide bulantıları gibi yan etkiler başlangıçta görülebilir; ancak genel olarak ilaçlar beyin ve vücut üzerinde zamanla etkisini gösterir. Bu süreçte sabır gerektiğinin altını çizen hekim, ilk haftalarda karşılaşılan hafif yan etkilerin çoğunlukla kısa sürede kaybolabildiğini belirtti.
Kişiye özel tedavi yaklaşımı ve hekim kontrolünün önemi üzerine duran Dr. Zorbozan, ilaçların uyku düzeni üzerinde olumlu ya da olumsuz etkiler yaratabileceğini ifade etti. Antidepresanlar çoğu zaman REM uykusunu kısaltabilir ve bu durum uyku kalitesini etkileyebilir. Bazı ilaçlar ise uyku yapabilir ve bu durum hastanın ihtiyaçlarına göre seçilir. Sedatif yan etkileri olan ilaçlar, özellikle dürtüselliği yüksek olan bireylerde dikkatli kullanılır; bu kararlar hastanın yaşam tarzı ve şikayetlerine göre hekim tarafından verilir ve hastaya yan etkiler konusunda bilgilendirme yapılır.
İlaçlar kilo aldırır mı, duyguları etkiler mi veya bağımlılık yapar mı? gibi yaygın şehir efsaneleri de bulunuyor. İnternette görülen yanlış bilgiler nedeniyle endişe yaşayan hastalar için ilaçları reçete eden hekimlerle iletişimde kalmak, soru işaretlerini gidermenin en güvenli yoludur. Eğer herhangi bir yan etkiyle karşılaşırsanız veya kafanızda belirsizlikler varsa, dozu veya ilacı değiştirme kararı hekim tarafından verilir.
Leave a Reply