Ramazan ve Ruhsal Sağlık: Uzmanın Görüşleriyle Oruç Kararı ve İlaç Yönetimi

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Dr. Günay Hajiyeva, Ramazan ayında oruç tutma kararını kişinin ruhsal ve fiziksel durumuna göre dikkatlice değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor. Oruç kararı yalnızca niyetle değil, hekim gözetiminde verilmelidir. Ramazan ayı çoğu kişi için manevi açıdan önemli olabilir; ancak sağlık söz konusu olduğunda, bireysel klinik tablo, hastalığın şiddeti, kullanılan ilaçlar ve hastalığın mevcut seyri ayrıntılı bir inceleme gerektirir. Uzun süreli açlık, susuzluk ve ilaç saatlerindeki değişiklikler bazı hastaların durumunu olumsuz etkileyebilir.

Oruç, bazı psikiyatrik hastalıklar için alevlenme riski taşıyabilir. Dr. Hajiyeva, hastalık aktivitesinin yüksek olduğu dönemlerde, yakın zamanda atak geçirilmişse veya ilaç dozları yeni ayarlanmışsa, oruç tutmanın hastalığın kontrolünü zorlaştırabileceğini belirtiyor. Özellikle son bir yıl içinde hastaneye yatış öyküsü olanlar, intihar veya başkalarına zarar verme riski bulunanlar için bu kararın daha da dikkatli verilmesi gerektiğini ifade ediyor. Beyin ritmi ve sirkadiyen düzen bozuldukça klinik tabloya yansıyabilecek etkiler de uyarı niteliğinde. Mevsimsel atak geçmişi olanlarda ve depresyon, mani ya da psikotik belirtiler gibi durumlarda açlığın zararlı sonuçlar doğurabileceğini vurguluyor.

Oruç tutarken ilaçların kesilmemesi ve dozların hekimin belirlediği plana göre ayarlanması hayati öneme sahiptir. Hajiyeva, ilaçların farmakokinetik özellikleri dikkate alınmadan yapılan değişikliklerin tedavi etkinliğini zayıflatabileceğini ifade ediyor. Pek çok psikiyatrik ilaç günde bir veya iki dozla alınabiliyor. Uygun görüldüğünde tek dozluk ilaçlar iftardan sonra alınabilir; ancak kısa yarı ömürlü veya kan düzeyi dikkat gerektiren ilaçlar için ayrıntılı klinik değerlendirme olmadan doz değişikliği yapılmamalıdır. Örneğin lityum kullananlarda dehidratasyon toksisite riskini artırabilir ve bazı antipsikotikler tansiyon düşüklüğüne yol açabilir; bu etkiler uzun süreli açlıkla kötüleşebilir.

Psikiyatrik ilaçlar ‘iyileşince bırakılan’ ilaçlar değildir. Dr. Hajiyeva, çoğu ilacın belirli bir stabilite dönemi sonrası yine hekim kontrolünde ve adım adım azaltılarak kesilmesi gerektiğini belirtiyor. Ani kesintiler, hastalığın alevlenmesi, mani veya şiddetli depresyon atağı, psikotik belirtilerin geri gelmesi ve intihar riskinde artış gibi ciddi sorunlara yol açabilir. Ramazan ayında ilaç kullanımıyla ilgili ani değişiklik yapan hastalar klinikte sık karşılaşılan durumlar arasındadır; bu da hasta ve ailesi için ağır bir yük oluşturabilir.

Kaynak: Beyaz Haber Ajansı (BYZHA)