Sahte reklamlar yapay zekâyla daha inandırıcı hâle geliyor

Sahte reklamlar, yapay zekâ teknolojilerindeki gelişmelerle birlikte her zamankinden daha ikna edici bir görünüm kazanıyor. Sosyal medya akışları, mobil uygulamalar ve arama sonuçlarında karşılaşılan bu reklamlar, güvenilir markaları taklit ederek kullanıcıları dolandırıcılık tuzaklarına sürükleyebiliyor. Siber güvenlik alanında küresel bir lider olan ESET, alışveriş harcamalarının arttığı bu dönemde tüketicileri sahte reklamlara karşı uyarıyor.

Dolandırıcılık reklamları nerede karşımıza çıkıyor?

Bu reklamlar arama motoru sayfalarında, e-ticaret pazar yerlerinde ve alışveriş sitelerinde, mobil uygulamalarda ve oyunlarda, video platformlarında, mesajlaşma uygulamalarında ve çok sayıda web sitesinde görülebiliyor. Bununla birlikte en büyük riskin sosyal medya platformlarından geldiği belirtiliyor. 2025 yılında dolandırıcılık nedeniyle para kaybettiğini bildiren kişilerin yaklaşık üçte birinin, dolandırıcılığın sosyal medyada başladığını söylediği aktarılıyor.

Sosyal medyadaki her reklam göründüğü kadar masum değil

Bu reklamlar kendini meşru bir şirket gibi sunarak gerçek siteyi taklit eden bir oltalama (phishing) sitesine yönlendiriyor. Kullanıcıda aciliyet hissi uyandırmak için ürünlerde sınırlı süreli özel fırsatlar sunuluyor. Kripto para girişimlerinde ise hiçbir risk taşımadan yüksek getiri vaat eden yatırım fırsatları paylaşılıyor. Bankalar gibi meşru kurumların müşteri destek hizmetleri taklit edilirken büyük para ve ödül çekilişleri vaat ediliyor.

Kullanıcıyı korkutmak için bilgisayarına veya cihazına virüs bulaştığını öne süren sahte güvenlik uyarıları gösterilebiliyor. Sansasyonel başlıklı haberler gibi görünen tık tuzakları ile ilgi çekilmeye çalışılıyor. Kötü amaçlı reklam olarak bilinen bu tür reklamlara tıklamak; tarayıcı veya yazılım açıklarından yararlanabilir ya da kullanıcıyı bir uygulama indirmeye yönlendirerek farkında olmadan kötü amaçlı yazılım yüklenmesine neden olabilir.

Sahte reklamlar nasıl tanınır?

Bir diğer dolandırıcılık türü doğrudan paranızı hedef alıyor. Hayali bir yatırım planına para yatırmanız, var olmayan bir ürünün bedelini ödemeniz ya da sahte bir ücret için para göndermeniz istenebiliyor. Bu girişimler çoğunlukla dijital ortamda gerçekleşse de reklamlarda yer alan telefon numaralarını aramaktan kaçınmak gerekiyor. Bu numaralar, çalışanları paranızı veya kişisel ve finansal bilgilerinizi ele geçirmek üzere eğitilmiş dolandırıcı bir çağrı merkezine bağlanabiliyor. Sahte bir güvenlik uyarısıyla kandırıldığınızda genellikle olan da budur.

Reklam dolandırıcılığının uyarı işaretleri nelerdir?

En etkili korunma yöntemi, dolandırıcılığın uyarı işaretlerini fark etmek ve şüpheli reklamlardan uzak durmaktır. Şu işaretlere dikkat edilmesi önerilmektedir:

· Hızlı hareket etmeyi teşvik eden aciliyet içeren ifadeler. Bu ifadeler, kişisel bilgileri paylaşmak gibi normalde vermeyeceğiniz kararları aceleyle almanıza yol açabilir.

· Fırsatı kaçırma korkusunu tetikleyen, gerçek olamayacak kadar iyi teklifler. Bunlar çoğu zaman aciliyeti artırmak için sınırlı süreli sunulur.

· Kimlik dolandırıcılığında kullanılmak üzere hakkınızda profil oluşturulmasına yardımcı olabilecek hassas kişisel bilgi talepleri. E-posta veya ev adresi, telefon numarası ve tam ad gibi zararsız görünen bilgiler bile bu kapsamda değerlendirilebilir.

· Sizi büyük olasılıkla dolandırıcı bir çağrı merkezine yönlendirecek telefon numaraları. Meşru şirketlerin çoğu destek taleplerini ilk aşamada dijital kanallar üzerinden yürütür.

· Bilgisayarınızdaki veya cihazınızdaki bir sorunu gidermek adına yazılım indirmeniz yönünde baskı.

· Merakınızı kamçılamak ve tıklamaya yöneltmek amacıyla hazırlanmış sansasyonel haberler.

· Satıştaki ürün, hizmet veya yatırım fırsatlarına ünlülerin verdiği destekler; bazen deepfake teknolojisiyle üretilmiş görüntüler.

Sahte reklama tıkladıysanız ne yapmalısınız?

Bir dolandırıcılık reklamına tıklamanız, reklamdaki numarayı aramanız ya da ardından bir şey indirmeniz; kişisel veya finansal bilgilerinizi paylaşmanız, kartınızla bir satın alma yapmanız ya da banka havalesi göndermeniz durumunda paniğe kapılmadan şu adımları izlemeniz önerilir:

· Dolandırıcıdan gelen diğer mesajlara yanıt vermeyin ve hesaplarınızı şüpheli hareketlere karşı izleyin.

· Gerekirse hemen bankanızla veya kart sağlayıcınızla iletişime geçerek durumu anlatın. Banka, inceleme sürecinde kartınızı veya hesabınızı dondurabilir.

· Parolalarınızı paylaştıysanız ilgili sitede ve bu parolayı kullandığınız diğer tüm hesaplarda hemen değiştirin. Bu hesaplar için iki faktörlü kimlik doğrulamayı (2FA) etkinleştirin ve her hesap için güçlü, benzersiz parolalar saklamak adına bir parola yöneticisi kullanmayı değerlendirin.

· Bir şey indirdiyseniz saygın bir sağlayıcının güvenlik yazılımıyla tarama yapın. İşletim sisteminizin ve tüm uygulamalarınızın güncel olduğundan emin olun.

· Mümkünse dolandırıcılığa ilişkin kanıtları saklayın. Reklamın kendisi, tüm URL’ler, ekran görüntüleri, e-postalar ve mesajlar, ödeme kayıtları ile dolandırıcıyla yapılan yazışmalar bu kapsama girer. Bu kayıtlar geri ödeme talebinde bulunurken işinize yarayacaktır.

· Reklamı, gösterildiği platformun yerleşik bildirim seçeneğini kullanarak bildirin ve dolandırıcılığı yetkili birimlere iletin.