Sanal Kumarın Erişilebilirliği ve Bağınlığın Psikososyal Boyutları: Uzman Görüşleriyle Derinlemesine İnceleme

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Dr. Bahruz Shukurov, kumar ve sanal kumar bağımlılığının çeşitli boyutlarını, oluşum mekanizmalarını ve tedaviye yönelik yaklaşımları ele alıyor. Sanal kumarlara olan ilginin artması, bağımlılık riskini de yükseltmektedir. Dijital platformlar üzerinden kumar oynamak, geleneksel ortamlara kıyasla daha erişilebilir hale geliyor; bu durum bağımlılık riskini artıran önemli bir etmen olarak öne çıkıyor.

Bağımlılığın temel özelliklerinden biri olan kontrol kaybı zamanla belirginleşir ve kişi kazansın ya da kaybetsin, kumar oynamaya devam etme eğilimini gösterir. Dr. Shukurov, “Kişi kazandığında da parasını daha çok harcamaya, kaybettiğinde ise telafi etmek için daha çok oynamaya başlar. Bu süreçte iş, aile ve sosyal sorumluluklar geri planda kalır. Maddi kayıplar büyüdükçe borçlar artar ve durum giderek zorlaşır.” yorumunu yapıyor. Kişi kazandığında da kaybettiğinde de kumar oynamak ister!

Yalan söyleme davranışının bağımlılık kriterlerinden biri olduğuna işaret eden Shukurov, bağımlı bireylerin para bulmak için çevrelerine karşı sıkça yalan söyleyebildiğini belirtiyor. “Kumarın yarattığı yoğun sıkıntı ve huzursuzluk, vicdani rahatsızlıktan daha ağır gelebilir; zamanla bu davranışa kişilik yapısında belirgin değişiklikler eşlik eder.” diyor. Motivasyonların iki yönlü işleyişi dikkat çekicidir. Kişi kazandığında haz duygusunu yeniden hedeflerken, kaybettiğinde telafi etme arzusu devreye girer. Sıklıkla, ‘keyif için oynamıyorum, kaybettiğimi geri almak istiyorum’ yaklaşımıyla karşılaşılır; fakat bu düşünce bağımlılık döngüsünü pekiştirir.

Kumar, zamanla sadece eğlence sağlayan bir aktiviteden çok, kötü hisleri geçici olarak hafifleten bir araç haline gelebilir. Erken dönemde büyük kazançlar beyinde güçlü bir ödül mekanizması geliştirir; bu da gelecekteki oyun isteğini tetikler. Ancak ilerleyen süreçte heyecanın yoğunluğu azalır, kayıplar artar ve kişinin duygusal durumu düşer. Bahis sesleri, bildirimler ve maç takipleri, bağımlılığı tetikleyen çevresel uyarılar olarak sürekli etkili olabilir. Bu nedenle tetikleyicilerden uzak durmak, bağımlılıkla mücadelede kritik bir adımdır.

Beyin ödül sistemiyle bağlantılı olan mekanizmalar nedeniyle, sanal kumarın en büyük riski 24 saat erişilebilirliktir. Kişi her yerde ve her zaman oynama imkanına sahiptir; dijital ortamda para, somut bir değer olarak hissedilmediği için kayıplara karşı daha az farkındalık gelişebilir. Platformlar, sürekli teşvikler ve promosyonlar ile kullanıcıları tekrar oynamaya yönlendirecek şekilde tasarlanmıştır. İlk aşamada kazançlar da bu sistemi güçlendirebilir.

Bir tedavi yaklaşımı olarak gerçekçi hedefler, bağımlılığın beynin ödül sistemiyle olan bağlılığı göz önüne alınarak şekillendirilmelidir. Beyindeki ventral tegmental alanı, nükleus accumbens ve insula gibi bölgeler bu süreçte rol oynar ve kumar davranışı tekrarladıkça bu yollar güçlenir. Başarılı bir tedavi, bireyi tek başına değil, aileyi de kapsayan multidisipliner bir süreçte hayata geçirir. Psikiyatrist, psikolog, hasta ve ailesinin birlikte çalışması başarı şansını artırır. Tam iyileşme yerine kontrol altında tutma yaklaşımı, kronik benzeri hastalıklar ile benzer bir çerçeve sunar: tetikleyicilerden kaçınma, tedavi planına bağlılık ve gerektiğinde önlemlerin sürdürülmesi. Bu yaklaşım, sürdürülebilir bir yaşam için kritik bir farkındalık sağlar.

Heyecan ve adrenalin, çoğu durumda belirleyici motivasyonlar arasındadır. Kişinin çoğu zaman para mı yoksa heyecan mı aradığı sorusu sık sorulur; ancak bağımlılığın çoğu kez bu iki unsurdan heyecanın ön planda olduğu bir dinamikle şekillendiği görülür. Zamanla, günlük sorumluluklara karşı motivasyon düşer ve yaşam düzeninde aksaklıklar ortaya çıkar. Bu nedenle erken müdahale ve aile desteği, sorunun büyümesini engellemede hayati öneme sahiptir.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı