Sayburç Kazıları ve Neolitik Dönemin Mimari Dönüşümü: Eylem Özdoğan ile Arkeoloji Gündemi

Nilüfer Belediyesi’nin Arkeoloji Gündemi buluşmalarının yılın son oturumunda Şanlıurfa’daki Sayburç kazıları yeniden gündeme geldi. Yerleşik hayata geçişin izleri ve mimari dönüşümün izlenimlerini katılımcılarla paylaşan Doç. Dr. Eylem Özdoğan, bu sunumda Neolitik dönemin kilit dönüm noktalarına odaklandı.

Etkinlik, Nilüfer Belediyesi’nin kentsel kültürel belleğe katkı sunma amacıyla sürdürdüğü çalışmalar çerçevesinde ilerledi. Sunum, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Tarih Öncesi Arkeolojisi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi ve Sayburç Kazı Başkanı olan Özdoğan’ın “Taş Tepeler’de Yerleşik Yaşamın Başlangıcından Bir Kesit: Sayburç” başlığını taşıdı ve katılımcılara insanlık tarihinin en önemli dönüm noktalarından biri olan Neolitik dönemi yakından gösterdi. Söyleşiyi Nilüfer Belediye Meclis Üyesi Özlem Akbaş Önsoy da takip etti.

GÖBEKLİTEPE KÜLTÜRÜNÜN YENİ TANĞI: SAYBURÇ başlığıyla Sayburç’taki bulgular gün yüzüne çıktı. 2021 yılından itibaren yürütülen kazılardan elde edilen veriler ışığında Özdoğan, bölgedeki yerleşimin Göbeklitepe kültürünü yansıtan önemli ipuçlarına sahip olduğunu vurguladı. Özdoğan, bugüne dek tespit edilen yapılar arasında 50’nin üzerinde yapının konut niteliğinde olduğunu; bununla birlikte özel ve kamusal amaçlı kullanılan yapıların da bulunduğunu belirtti. “T” biçimli dikili taşların yer aldığı yapıların içinde ocak, platform, seki ve işlik alanlarının belirlendiğini ifade eden araştırmacı, konutlar ile özel yapıların bir arada bulunmasının dönemin gündelik yaşamı yanında ritüel dünyasına ilişkin bütünlüklü bir bakış açısı sağladığını söyledi.

Söyleşide Sayburç yerleşiminin mimari düzenine dair ayrıntılar da paylaşıldı. Konutlarda beslenme ve üretim izlerinin ön planda olduğu, özel yapılar arasında sayıları beş olanların mekan düzenlemelerinin ise farklılaştığı belirtildi. Genellikle konutlar etrafında kümelenmiş olan yapılar, sosyal organizasyon hakkında önemli ipuçları verdi.

Sayburç’un arkeoloji dünyası için taşıdığı önem, Neolitik dönemin geçiş süreçlerini kesintisiz bir şekilde yansıtan nadir alanlardan biri oluşunda kendini gösterdi. Yaklaşık 12 bin 600 yıl önce başlayan ve yaklaşık 300 yıl süren yoğun iskan dönemi boyunca yuvarlak planlı yapılardan dörtgen planlı yapılara geçişin belirgin biçimde izlenmesi, dönemin yapı teknikleri ve teknolojisindeki dönüşümü anlamak için büyük önem taşıdı.

Kaynak: Beyaz Haber Ajansı (BYZHA)