Serebral Palsili Çocuklarda Ortopedik Sorunlar: Erken Müdahalenin Önemi ve Tedavi Yaklaşımları

Çocukluk döneminde görülen ve duruş bozukluklarına yol açabilen serebral palsi, beraberinde önemli ortopedik sorunlar da getirebiliyor. Spastisite ile ilişkili dengesizlikler, kalça çıkığı ve omurga deformiteleri en sık karşılaşılan başlıca sorunlar olarak öne çıkıyor. Memorial Ankara Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Bölümü’nden Op. Dr. Rafik Ramazanov, serebral palsili çocuklarda karşılaşılan temel ortopedik sorunları aktarıyor. Yürüme ve duruş bozuklukları hastalığın ağırlık derecesine bağlı olarak farklı sıklıklarla görülüyor. En çok görülen sorunlar spastisite ve buna bağlı olarak ortaya çıkan yürüyüş ve denge problemleri, eklem kontraktürleri ve deformiteler, kalça çıkığı ile omurga ve ayak deformiteleridir. Hastalığın şiddeti arttıkça kalça çıkığı oranları %15-20’den %75’lere, omurga deformiteleri ise en ağır durumlarda %85’in üzerine çıkabilir. Bu bulgular GMFCS (Kaba Motor Sınıflama Sistemi) derecesi arttıkça artış gösterir. Bu 5 belirtiyi hafife almayın!

Aileler çoğu zaman fizik tedavi doktoru aracılığıyla çocuk ortopedistine yönlendirme alır. Erken çocuklukta bu belirtiler mevcutsa uzmana başvurmak büyük önem taşır:

• Tonus değişimleri (artma veya azalma)
• Yürüme aşamasında parmak uçlarına basma
• Diz ve kalça eklemlerinde kırılma veya bükülme
• Perineal bölgede hijyen ve kalça açılmasında güçlük, asimetri ve ağrı
• Omurga eğriliği

Zamanında müdahale edilmezse ilerler Uzun süre parmak ucunda yürüme ve dengesizlik, ayağın alt tabanında nasır oluşumu ve tarak deformitelerinin kalıcı hale gelmesine yol açabilir. Ayrıca diz ve kalça kontraktürleri, yüksek femoral anteversiyon gibi sorunlar beyin hasarından bağımsız olarak yürüme dengesini bozabilir. En kritik sorunlar arasında kalça çıkığı ve omurga deformiteleri bulunur. Omurga deformitesi ilerledikçe kaburgalar leğene temas ederek ağrıya ve göğüs kafesi hacminin azalmasına yol açabilir; bu durum solunum güçlükleri, enfeksiyonlar ve ilerleyen dönemde kalp sorunları için risk oluşturur. Ayrıca batın hacminin azalması beslenme sorunlarına ve gıda aspirasyonlarına zemin hazırlayabilir.

Düzenli kalça muayenesi ihmal edilmemeli Çoğu hasta fizik tedaviyle izlenir, bu nedenle herkese rutin ortopedik muayene gerekli değildir. Ancak spastisite kontrolünün fizik tedaviyle yeterince sağlanamadığı veya kontraktürlerin geliştiği durumlarda hastalarortopedik değerlendirme için yönlendirilir. GMFCS I ve II grubundaki hastalarda rutin film gerekebilir; semptom varsa film çekilmelidir. GMFCS III, IV ve V hastalarda ise klinik muayene 6 ayda bir ve yıllık radyografilerle kalça durumunun izlenmesi önerilir; bu kontroller, iskelet büyümesi tamamlanana dek sürdürülmelidir.

Kişiye özel tedavi planı Serebral palsili çocuklarda var olan patolojiye yönelik çeşitli ortopedik tedavi seçenekleri uygulanır. Spastisite için en sık başvurulan yöntemlerden biri kas içine Botulinum Toksini enjeksiyonudur; bu işlemle kas-sinir kavşağında geçici bir felç durumu oluşturularak spastisite azaltılır. Kontraktürler oluştuğunda bu yöntem etkisini kaybeder ve kas gevşetmesi tedavinin odak noktası haline gelir. Gerekli durumlarda fazla çalışan tendonlar alınıp gerekli hallerde transfer edilebilir. Kemik deformiteleri veya gevşetme ile düzeltilemeyen kırıklar için kemik cerrahileri uygulanır. Kalça çıkığı için kombine cerrahi yaklaşımlar (kemik ve yumuşak doku cerrahisi) gerekebilir. Omurga deformiteleri gelişmiş hastalarda ise spinal enstrümantasyon ve füzyon cerrahileri uygulanır.

Kaynak: Beyaz Haber Ajansı (BYZHA)