Türkiye kıyılarında Japon Denizhıyarı: Moleküler Tanımlama ve Yetiştiricilik Potansiyeli Üzerine Öncü Araştırma

Japon denizhıyarının Türkiye kıyılarında doğal üreme biyolojisi ve yetiştiricilik potansiyeli konusunda ilk kez yapılan bu çalışma, Egeli bilim insanları tarafından yürütülmekte ve TÜBİTAK-ARDEB 1001 programı kapsamında desteklenmeye uygun bulunmuştur. Marmara ve Ege Denizi kıyılarında tespit edilen bu türün popülasyon varyasyonları, üreme kapasitesi ve yetiştiriciliğe uygunluğu ayrıntılı olarak ele alınacaktır.

Proje yürütücüsü Doç. Dr. Mustafa Tolga Tolon’un öncülüğünde, Ege Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi ekibi ve işbirliği yapan kurumlar bu incelemeyi hayata geçiriyor. Üniversitenin Rektörü Prof. Dr. Necdet Budak, projenin ülkenin su ürünleri yetiştiriciliği ve avcılık sektörü açısından stratejik bir alan olacağını vurgulayarak bilim ekibinin başarısını kutladı. Japon denizhıyarı, küresel denizhıyarı ticaretinin en değerli türlerinden biri olarak biliniyor ve küresel üretim ile ekonomik değeri yüksek düzeyde ifade ediliyor.

Çalışmanın amacı, Türkiye kıyılarındaki varyasyonları, üreme gücünü ve yetiştiriciliğini kapsayacak şekilde, balıkçı ve tarımsal biyoteknoloji açısından geleceğe dönük önemli veriler üretmektir. Ülkemizin yerel türleri ile etkileşim ve ekolojik denge açısından dikkate alınacak olan bu yabancı türün Türkiye sularına girdiği ilk gözlemler 2023 yılında Marmara Denizi İzmit Körfezi kıyılarında başlamış olup, zamanla Akdeniz ve Ege sahillerine yayılmıştır. Bu süreçte genetik özellikler ve üreme biyolojisi konularında ileri çalışmalar yürütülecektir.

Projede, Ege Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi’nin gelişmiş altyapısıyla birlikte Prof. Dr. Adnan Tokaç, Prof. Dr. Şule Gürkan, Doç. Dr. Serhat Engin ve Dr. Öğr. Üyesi Emel Özcan Gökçek gibi araştırmacılar görev almakta; Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi’nden Doç. Dr. Raziye Işık Kalpar ise proje danışmanı olarak katkı sunuyor. Proje, 15 ay süresince lisans ve lisansüstü öğrenci bursları sağlayarak genç bilim insanlarının yetişmesi hedefine de hizmet edecek.

Önemli olan nokta, bu çalışmanın ekonomik ve ekolojik faydaları gözetilerek yürütülmesi ve ülke su ürünleri yetiştiriciliği alanında yeni bir türün potansiyel olarak entegrasyonunu mümkün kılacak bilgiler üretmesidir. Proje kapsamında elde edilecek bulgular, Türkiye’nin deniz ekosistemleri ile avcılık baskısına karşı sürdürülebilirlik hedeflerini destekleyecek tür analizlerini içerecektir.