Türkiye’de 12-14 milyon diyabetli var, ama çoğu bunu bilmiyor
Diyabet, sessiz bir pandemi gibi hızla yayılıyor. Geliştirilen yeni yöntemler sayesinde hastalar yalnızca hastalıklarını kontrol altına almakla kalmıyor, yaşam kalitelerini de belirgin biçimde yükseltebiliyor.
14 Kasım Dünya Diyabet Günü kapsamında düzenlenen “Diyabette yalnız değilsiniz” etkinliğinde üç hasta hikayelerini paylaşarak dikkat çekti. Etkinlikte, diyabetin erken tanısı, organlar üzerindeki etkileri, GLP-1 grubu ilaçların doğru kullanımı ve tedavide yararlanılan yeni teknolojiler ele alındı.
Hikayeler: Değişimin yüzleri
Görme engelli psikolog Nisa Güner, dijital insülin pompası ve sensörünü ekran okuyucu ve yapay zeka desteğiyle tek başına kullanarak Türkiye’de bir ilke imza attı. Güner, bu sistemleri kullanmaya başladığından beri herhangi bir sorun yaşamadığını belirtiyor.
İlhan Güngördü, kan şekeri 600 seviyesine çıkarak komaya girdikten ve günlerce hastanede yattıktan sonra 52 kilo vererek diyabeti, hipertansiyonu ve karaciğer yağlanmasını yendiğini anlattı.
Yıllarca kilo sorunuyla mücadele eden 46 yaşındaki Selin Oral ise sağlık ekibinin yürüttüğü tedaviyle 38 kilo verdi. Yürümekle başlayan süreç, bugün 15-20 kilometrelik koşulara ulaştı. Oral, Nisan ayında Prag’da yarı maratonu tamamlamayı hedefliyor.
Erken tanı organları koruyor
Acıbadem Üniversitesi Diyabet Uygulama ve Araştırma Merkezi’nden (DİYAM) Prof. Dr. M. Temel Yılmaz, Türkiye’de diyabet görülme sıklığının son on yılda yüzde 100 arttığını, hasta sayısının 12-14 milyon civarında olduğunun tahmin edildiğini belirtiyor. Diyabetin kalp-damar ve böbrek hastalıkları, hipertansiyon, obezite, görme kaybı ve bacak ampütasyonlarının başlıca nedenlerinden biri olduğunu vurgulayan Yılmaz, diyaliz hastalarının yaklaşık yarısında sorunun diyabete bağlı geliştiğini aktardı. Erken dönemde alınacak önlemlerin hem organları koruduğunu hem de tedavinin ekonomik yükünü azalttığını ifade etti.
Uluslararası Diyabet Federasyonu verilerine göre dünyada yaklaşık 589 milyon diyabetli bulunuyor ve bu sayının 2050 yılında 850 milyonun üzerine çıkması bekleniyor. Endokrinoloji Uzmanı Prof. Dr. Özlem Çelik, Türkiye’nin diyabet görülme sıklığında Avrupa’da ilk sırada yer aldığını ve ülkedeki prevalansın yüzde 16,5’e ulaştığını söyledi.
Teknoloji tedavinin yönünü değiştiriyor
Geçmişte günde birkaç parmak ölçümüyle yürütülen takip, artık sürekli glikoz ölçen sensörlerle çok daha ayrıntılı hale geldi. Prof. Dr. Yılmaz, yaklaşık iki dakikada bir ölçüm yapan sistemlerle kan şekerindeki değişimlerin daha önce fark edilmeyen boyutlarının ortaya çıktığını belirtti. Yılmaz’a göre insülin iğneleri zamanla tarihe karışacak.
Acıbadem Ataşehir Hastanesi Endokrinoloji Uzmanı Doç. Dr. Seher Tanrıkulu ise teknoloji seçiminin hastanın ihtiyaçlarına göre yapılması gerektiğini vurgulayarak, sensör ve insülin pompalarının özellikle diyabetli çocukların ailelerindeki gece kaygısını azaltabildiğini söyledi.
Cilt altı şeker ölçüm cihazlarının tedaviye katkısına değinen İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Yaser Süleymanoğlu, gün içinde şeker seviyesinin büyük dalgalanmalar göstermesinin organlarda bozulmaya yol açabildiğini, sürekli ölçümle insülin dozlarının daha doğru yönetilebildiğini belirtti.
GLP-1 ilaçları için uyarı
Son dönemde “zayıflama iğnesi” olarak gündeme gelen GLP-1 grubu ilaçların diyabet tedavisindeki önemli gelişmelerden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Yılmaz, bu ilaçların mutlaka hekim değerlendirmesi ve sağlık ekibinin kontrolünde kullanılması gerektiğini söyledi. Safra kesesinde taş, yüksek amilaz ve lipaz değerleri ya da 500’ün üzerindeki trigliserit düzeyi gibi durumlarda bu ilaçların uygun olmayabileceğini belirten Yılmaz, Türkiye’de reçetesiz satışın önemli bir sorun olduğunu ve sosyal medyadaki yanlış bilgilerin hastaları tedaviden uzaklaştırabildiğini ifade etti.
Verilerle diyabet tablosu
Acıbadem Üniversitesi Diyabet Uygulama ve Araştırma Merkezi’nde izlenen 11 bin 270 diyabet hastasına ait veriler, İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Ferhat Çetin tarafından ilk kez kamuoyuyla paylaşıldı. Verilere göre diyabet tanısı konulan her 10 hastanın 7’sinde aşırı kilo veya obezite bulunuyor. Hastaların yüzde 46’sında karaciğer yağlanması görülüyor ve her iki hastadan biri kalp-damar hastalıklarıyla ilgili sorunlar yaşıyor. Tedaviye başlanmasının ardından hastaların hemoglobin A1c değerleri dünya ortalamasının altına geriliyor.
Prof. Dr. Yılmaz, merkezin 100 bin diyabet hastasının kaydını tutmayı hedeflediğini ve bu verinin dünyanın en büyük diyabet veri kaynaklarından biri olabileceğini söyledi.
Kaynak: Beyaz Haber Ajansı (BYZHA)