Türkiye’de Tasarruf Alışkanlıklarında Yeni Dönem: Enflasyon ve Politikaların Etkileri

Günümüzde tasarruf bilincinin önemi, Dünya Tasarruf Günü vesilesiyle tekrar hatırlatılıyor. Enflasyon ve para politikaları ailelerin birikimlerini yeniden şekillendirirken, Türkiye’de de tasarruf davranışlarında belirgin değişimler gözlemleniyor. İstinye Üniversitesi İktisadi, İdari ve Sosyal Bilimler Fakültesi Öğretim Elemanı Doç. Dr. Caner Özdurak, değişen alışkanlıkları şu sözlerle özetliyor: bütçeler daha sıkı bir kontrol altında, harcamalar daha dikkatli planlanıyor ve gelire oranla tasarruf payı büyüyor.

BÜTÇELER DAHA SIKI KONTROL ALTINDA Yüksek enflasyon hane halkını iki ana noktada zorluyor: alım gücümüz hızla düşüyor ve tasarruf etmek gittikçe zorlaşıyor. 2025 verileri, finansal dengesini korumak isteyen hanehalklarının %63’ünün harcamalarını aktif olarak izlediğini gösteriyor. Tasarruf sahipliğinin genel olarak %54 civarında seyrettiği, ancak düzenli tasarruf yapanların oranında artış dikkat çekiyor. İnsanlar artık “önce harcayayım, sonra biriktireyim” yaklaşımından uzaklaşıp gelirin bir kısmını doğrudan ayırma yoluna yöneliyor.

TÜRK YATIRIMCISININ RİSKE TOLERANSI DÜŞTÜ Son dönemde yatırım tercihlerindeki değişim, Türk yatırımcısının risk toleransının azaldığını ve daha profesyonel yönetimi tercih ettiğini gösteriyor. Yatırım alışkanlıklarındaki dönüşüm şu şekilde öne çıkıyor:

• Hisse Senetlerinde Geri Adım: 2023’te 8,5 milyon olarak zirve yapan hisse senedi yatırımcı sayısı, 2025 mart itibarıyla 6,6 milyon kişiye indi. Bu düşüş, piyasalardaki talebin azalmasına ve yaklaşık 2 milyon yatırımcının piyasadan çekilmesine işaret ediyor. Portföyün reel değeri de geriledi.
• Yatırım Fonlarına İlgi Artıyor: Bireyler, düşük maliyetli ve profesyonel yönetim sunan yatırım fonlarına yöneliyor. Fon büyüklüğü son beş yılda yaklaşık 20 kat artış gösterdi ve bu ivme 2025 itibarıyla da sürüyor. Riskin dağıtılması ve uzman yönetimine güvenin yükselmesi bu eğilimin temel nedeni olarak görülüyor.

Enflasyon ve kur dalgalanmaları, hane halkının temel tepkisini değiştirmeyi başaramıyor: Güvenli ve likit varlıklar arayışı sürüyor.

• Yastık Altı Liderliği Bırakmıyor: 2025’in ilk üç ayında da tasarruf sahiplerinin ilk iki tercihi hâlâ sistem dışı varlıklar: TL/Döviz ve altın/değerli metaller. Yüksek faizli ortamda bile likidite arzusu, fiziki varlıkları cazip kılıyor.
• Altın Talebi Zirvede: Son on yılda altın, hem küresel merkez bankaları hem de bireyler için bir korunma aracı olarak öne çıktı. Fiziki altın alımları, belirsizlik dönemlerinde güvenli liman arayışını net biçimde yansıtıyor.

DÜŞÜK RİSKLİ ARAÇLARA İLGİ ARTIYOR Özdurak’a göre, 2025 başında gündelik harcamalar kısılırken bir yandan da birikimler daha düşük riskli ve profesyonelce yönetilen araçlara kaydırılıyor. Politika faizlerindeki yükselişler, TL mevduatları ve yatırım fonlarının payını artırıyor. BES ve OKS katılımları da artış göstererek uzun vadeli ve disiplinli tasarruf eğilimini güçlendiriyor. Sonuç olarak hane halkı, piyasalardaki oynaklıktan uzak, daha sağlam ve enflasyona karşı dayanıklı çözümler arıyor: fonlar, değerli metaller ve yüksek faizli mevduat bu yeni yönelişin temel göstergeleri olarak öne çıkıyor.

Kaynak: Beyaz Haber Ajansı (BYZHA)