Türkiye’nin Gıda İhracatı: Anadolu’nun Bereketinden Küresel Somut Sonuçlara

Anadolu’nun kadim toprakları, dört mevsimin bereketi ve zengin biyolojik çeşitliliğiyle dünyanın gıda depolarından biri konumunda. Son 22 yılda gıda ihracatını dokuz kat artıran Türkiye, küresel gıda ticaretinde %1,5 paya sahip durumda. Bu topraklarda binlerce yıl yetişen çeşit çeşit gıda, dünya sofralarına sağlık ve şifa sunuyor. Türk çiftçisi, toplam 24 milyon hektarlık alanda 137 milyon tonluk bitkisel üretime imza atıyor. 2024 verilerine göre tarımsal hasıla 74 milyar doları buluyor; Avrupa’da lider, dünyada ise 8. sırada yer alıyor.

Türkiye’nin 2024 sonunda 36 milyar doları aşan tarım ürünleri ihracatının 28,5 milyar dolarlık bölümü gıda ürünlerini oluşturuyor. Türk üreticinin gücü, pek çok üründe dünya liderliği veya üst sıralarda yer almasıyla belirginleşiyor. Fındık, kiraz, incir, kayısı, ayva, defne, kekik, sofralık zeytin, levrek ve çipura üretiminde dünya birincisi olan Türkiye; bal, kavun ve karpuzda ikinci; mercimek, antepfıstığı, kestane, vişne, şeftali, mandalina ve hıyarda üçüncü; ceviz, elma, domates, patlıcan, ıspanak ve biberde dördüncü konumunda bulunuyor. Çiğ süt üretiminde dünya sıralamasında 9., Avrupa’da ise üçüncüyüz. Sığır eti üretiminde dünya lideri ve Avrupa birincisi konumundayken, tavuk eti üretiminde dünya sıralamasında 9, Avrupa’da ikinci. Yumurta üretiminde dünya 10’uncusu ve Avrupa’da ikinci; bal üretiminde dünyada ikinci, Avrupa’da ise ilk sırada olduğumuz belirtiliyor.

Ege İhracatçı Birlikleri, kuru meyveden zeytinyağına, su ürünlerinden tıbbi ve aromatik bitkilere kadar geniş bir yelpazede üretim yapan Türk çiftçisinin ürünlerini dünyanın dört bir yanına ulaştırıyor ve Türkiye’ye 7,5 milyar doların üzerinde döviz kazandırıyor. Türkiye’nin 36 milyar dolarlık tarım ürünleri ihracatında %22 pay elde ediyoruz. Bu sayede Afrika’dan Uzakdoğu’ya, Avrupa’dan Amerika’ya geniş bir coğrafyada gıda tedarikçisi konumundayız. Yıllık 60 milyon ton meyve sebze üretimiyle 85 milyon insanın ihtiyaçlarını karşılıyoruz; taze meyve-sebze ve mamuller ihracatında 6 milyar doları aştık.

Ege İhracatçı Birlikleri ile 5 gıda fuarına Türkiye Milli Katılım Organizasyonu yaparken, URGE Projeleri, TURQUALITY Projeleri ve Sektörel Ticaret Heyetleriyle Türkiye’nin gıda ihracatını güçlendirmek için çalışıyoruz. Afrika’dan Uzak Doğu’ya, Avrupa’dan Amerika’ya uzanan geniş bir coğrafyada Türk gıda tedarikçiliğini gösteriyoruz.

İhracatta sürdürülebilirliğin ve güvenilirliğin altını çizen Hayrettin Uçak, Türkiye’nin güvenilir ve sürdürülebilir bir gıda tedarikçisi olarak dünyada öne çıktığına dikkat çekiyor: “2002’de 3,7 milyar dolar olan tarım ve gıda ihracatımız, 2024’te 9 milyar artışla 32,6 milyar dolara ulaştı. Dünya tarım ürünleri ihracatından %1,5 pay alıyoruz; sadece hammadde değil, katma değerli ürünlerle de fark yaratıyoruz.” 5 gıda birliğiyle çeşitli fuarlara katılım ve milli katılım süreçleriyle Türkiye’nin gıda ihracatını güçlendirmeye devam ediyoruz.

İhracatta çekirdeksiz kuru üzüm, kuru kayısı ve kuru incirde dünya lideriyiz diyen Mehmet Ali Işık, 2024 yılı kuru meyve ihracatını 1,85 milyar dolara taşıdıklarını belirtiyor; bu başarı, Ege Bölgesi merkeziyetinde yoğunlaşıyor. Sürdürülebilirlik ve kalite odaklı yaklaşım, markalaşma çabalarıyla destekleniyor. 2025-2026 sezonu için iklim değişikliğine uyum ve karbon ayak izinin azaltılması ana hedefler arasında.

Girit: Dünya’nın üç öğün protein ihtiyacını karşılıyoruz diyen Bedri Girit ise Türkiye’nin su ürünleri ve hayvansal mamuller konusunda dünya sıralarında yer aldığını aktarıyor. 2025 Ocak–Eylül dönemi ihracatı 2,857 milyar dolar, en çok ürün grubumuz su ürünleri; levrek ve çipura ihracatı da öne çıkıyor.

Öztürk: Gıda ihracatının en güçlü sektörü olarak konuşan Muhammet Öztürk, 2025 yıllarının Ocak-Eylül döneminde hububat-bakliyat-yağlı tohumlar ve mamulleri sektörüyle gıda ihracatının %47’sini oluşturduğunu ve ihracat rakamlarını yükselten bazı değerli segmentlerin başarılarını paylaşıyor.

Uygun: Sofralık zeytin ihracatında rekor kırdık diyen Emre Uygun, sofralık zeytinde ihracat rekoru kırdıklarını, zeytinyağı ihracatında ise düşüş yaşandığını belirterek, ambalajlı ve katma değerli ürünlerle payı artırmaya çalıştıklarını ifade ediyor. Ağırlıklı pazarlar arasında Rusya, Irak, İtalya ve Hollanda bulunuyor; Kuzey Amerika’da ticaret heyetleriyle görünürlüğü güçlendiriyoruz.

Gürle: Doğadan Gelen Güçle Sürdürülebilir Bir Gıda Geleceği diyen Ali Fuat Gürle, odun dışı orman ürünleri ve botanik çeşitliliğin Türkiye’yi küresel bir konuma taşıdığını vurguluyor. Kekik, defne, adaçayı ve biberiye gibi ürünlerle dünya pazarlarında güçlü bir konumda olduğumuzu belirtiyor ve sürdürülebilir üretim ile izlenebilir tedarik zinciri çalışmalarını öne çıkarıyor.

Kaynak: Beyaz Haber Ajansı (BYZHA) tarafından derlenen bilgiler ışığında bu özet, Türkiye’nin tarım ve gıda alanındaki küresel konumunu ve gelecek hedeflerini vurgulamayı amaçlamaktadır.