Yapay Zeka Çağında Yeni Medya ve Dijital Sanat: Refik Anadol’la Masterclass Analizi

Atlas Pavyon Sanat Galerisi’nde düzenlenen masterclass, Refik Anadol’un Şifanın Algısı ve Makine Rüyaları: Ege sergileri kapsamında İzmir Büyükşehir Belediyesi ve Folkart iş birliğiyle hayata geçirildi. Program, 29 Ağustos’ta kapılarını açıp 21 Aralık’ta sona eren bu önemli etkinlikler zincirinin bir parçası olarak hayata geçirildi.

Etkinliğe uzaktan katılan sanatçı Refik Anadol’un yanı sıra iletişim stratejisti Cengiz Ayyıldız, Prof. Dr. Selçuk Artut, küratör Ayşe Demirci ve multimedya sanatçısı İrem Çoban gibi isimler de konuşmacı olarak yer aldı. Yaşar Üniversitesi, İzmir Ekonomi Üniversitesi, Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi ve Ege Üniversitesi’nin ilgili fakültelerinden akademisyenler ile lisans ve yüksek lisans öğrencileri programa katılım gösterdi.

Giriş oturumu kapsamında dijital deneyim ekonomisinde ekosistem üyelerinin olanakları masaya yatırıldı. Ayyıldız, dijital sanat ve deneyim endüstrilerinin küresel ve yerel dinamiklerini değerlendirirken, veriler üzerinden öngörüleri paylaştı. “2021 yılında dijital sanat yatırımcılarının payı yüzde 12 iken, 2026’da bu oranın %40’a çıkması bekleniyor.” ifadeleriyle pazarın büyüklüğü ve yönelimleri özetlendi. PwC raporlarına dayanarak, deneyimsel dijital sanat pazarının küresel büyüklüğünün 2024’te yaklaşık 19 milyar dolar, 2030’da ise 60–65 milyar dolar seviyesine ulaşması öngörülüyor. Türkiye’de ise mevcut piyasanın yaklaşık 600 milyon dolar olduğu ve 2033’e kadar yaklaşık 4 milyar dolara yükselmesi bekleniyor.

Eser ve mekân ilişkisi başlığıyla devam eden oturumlarda, Yeni Medya Sanatının Küratöryel ve Sergileme Boyutları ele alındı. Demirci ve Çoban’ın anlatımları, dijital eserlerin galerilerde sergilenmesiyle ilgili sorunlar, arşivleme süreçleri ve parça bağımlılığından etkileşim odaklı sergilemeye uzanan konuları kapsadı. Demirci, mekân-eser ilişkisini incelerken Çoban ise eserler üzerinden açıklamalarda bulundu.

Selçuk Artut’un “Yapay Zeka ve Yaratıcılık: Yapay Zeka Araçlarıyla Uygulamalı Görüntü Oluşturma” atölyesi, katılımcılara hızlı mühendislik teknikleri ile ComfyUI arayüzünün temel akışını aktardı. Katılımcılar için yeni üretim yöntemleri ve yaratıcı süreçler bu oturumda somutlaştı.

Refik Anadol ile final söyleşisi ise çevrimiçi katılım eşliğinde yapıldı. Sanatçı, “Sanatın Geleceği, Veri ve Bilinç” başlıklı konuşmasında sanal mekânların sınırlarını ve kolektif bilinç kavramını ele aldı. “Dataland” isimli yapay zekâ müzesinin inşaatının son aşamalarında olduğunu belirten Anadol, veriyle kurduğu ilişkiye dair çarpıcı açıklamalarda bulundu: verinin sadece rakamlar olmadığını, bir sistemin kendi içinde konuşma biçimi ve hatıra formu olarak da işlev gördüğünü vurguladı. Anadol, İzmir’e karşı olan sevgisini katılımcılarla paylaşırken, çocukluk anılarından örnekler verdi ve yapıtlarında veriyle çalışmanın kendine has bir materyal olarak nasıl dönüştüğünü açıkladı.

Etkinlik, toplu fotoğraf çekimleri ve katılımcı belgelerinin takdimiyle son buldu.