Zeytinyağı İhracatında 2024/25 Sezonu: Düşüşler ve Yeni Artışlar

Türkiye, zeytinyağı sektöründe geçen sezonları geride bırakıRken 2023/24 döneminde 70 bin 626 tonluk altın sıvı ihracatı gerçekleştirirken, 2024/25 sezonunda bu rakamı 50 bin 713 tona düşürdü. Miktar bazında ihracat %28 oranında geriledi ve elde edilen döviz gelirlerinde de kayıp kendini gösterdi; 505 milyon dolar olan toplam değer 252 milyon dolara geriledi. Sofralık zeytin tarafında ise 2024/25 sezonunda rekor kırılarak 255 milyon dolarlık döviz girdisi elde edildi; fakat zeytinyağı ihracatıyla karşılaştırıldığında bu sezonluk tablo beklentilerin uzağında kaldı ve sofralık zeytinin gerisine düştü.

Üretici olmayan ülkelere yönelik pazar payını korumak, sektörün dış pazarlardaki zorlu rekabetinde önemli bir teselliydi. 2023/24 sezonunda üretici olmayan ülkelerde 46 bin 670 ton olarak görülen ihracat, 2024/25 sezonunda 45 bin 501 tona geriledi. Bu kayıp yaklaşık %3 seviyesinde sınırlı kaldı.

Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği’nin ticaret heyetleriyle gittiği Avustralya, Kanada ve ABD ülkelerinde zeytinyağı ihracatı %17 artış göstererek 21 bin 460 tondan 25 bin 202 tona yükseldi.

Prina yağı ihracatı da artış kaydetti: 2024/25 sezonunda prina yağı ihracatı %9 artışla 48 milyon dolardan 52,3 milyon dolara çıktı. Ancak zeytincilik sektörü toplamında 2023/24 sezonunda 763,5 milyon dolar olan ihracat geliri, 2024/25 sezonunda %27’lik bir düşüşle 559,6 milyon dolara indi.

Yanlış kararlar yarayı derinleştirdi ifadesiyle sektöre dair değerlendirmeler yapan Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği Başkanı Emre Uygun, 2021’de dökme ve varilli zeytinyağı ihracatına getirilen kısıtlamaların ve son yıllarda uygulanmış fonlar ile yasakların dünya fiyatlarındaki düşüşle birleşmesi sonucunda ihracata getirilen yüklerin artığını belirtti. Uygun’a göre Türkiye, bu süreçte spot piyasaya kaydı ve yüz milyonlarca dolar ihracattan oldu; bugün de bu politikaların etkileriyle mücadele sürüyor.

Hedef ülkelerden sapma ve artışlar kapsamında Uygun, Uzak Ülkeler Stratejisi doğrultusunda Avustralya, Kanada ve ABD’ye odaklanan ticaret heyetlerinin, toplam pazar küçülmesine rağmen bu ülkelerdeki ihracatı güçlendirdiğini vurguladı: “Zeytinyağı toplamda miktar bazında %28 azalsa da bu üç pazarda ihracatımız %17 artışla yükseldi.”

ABD hâlâ lider konumda ve 2024/25 sezonunda 128 ülke ve bölgeye ihracat yapılırken Amerika Birleşik Devletleri, 20 bin 938 tonla en çok zeytinyağı ihraç edilen ülke olarak öne çıktı. Bu ülkeye yapılan ihracatın döviz getirisi ise 94 milyon 327 bin dolar düzeyinde kayda geçti. Zeytinyağı ihracatında ABD’nin payı %46’ya ulaştı. Japonya ikinci, Kanada ise üçüncü sırada yer aldı; Japonya için 22 milyon 511 bin dolar, Kanada için 14 milyon 257 bin dolar değerinde ihracat kaydedildi. Geleneksel pazarlardan Suudi Arabistan’a ise 10,8 milyon dolarlık altın sıvı gönderildi.

Kaynak: Beyaz Haber Ajansı (BYZHA)