34. Mevsim ve Takvim Etkilerinden Arındırılmış Dış Ticaret Endeksleri – Ekim 2025 Analizi

İhracat birim değer endeksi Ekim ayında bir önceki yılın aynı dönemine göre %9,6 artış gösterdi. Bu büyüme, gıda, içecek ve tütün gruplarında yüzde 10,2, ham maddelerde (yakıt hariç) yüzde 4,6 ve imalat sanayinde (gıda, içecek, tütün hariç) yüzde 10,5 oranında kaydedildi. Buna karşılık, ihracat miktar endeksi ise aynı dönemde %7,0 azalışla geriledi. Endeksteki düşüş, gıda, içecek ve tütün grubunda %13,1, ham maddelerde (yakıt hariç) %5,8, yakıtlarda ise %19,7 olarak belirlendi; imalat sanayinde (gıda, içecek, tütün hariç) ise %4,8 azaldı.

İthalat birim değer endeksi Ekim ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %3,7 arttı. Gıda, içecek ve tütün grubunda %7,3 yükseliş yaşanırken, yakıtlar %5,1 azaldı. Ham maddelerde (yakıt hariç) %2,8 düşüş görüldü; imalat sanayinde (gıda, içecek, tütün hariç) ise %2,9 artış kaydedildi.

İthalat miktar endeksi Ekim ayında yıllık bazda %3,3 artış gösterdi. Sektörel olarak bakıldığında; gıda, içecek ve tütün grubunda %15,3, ham maddelerde (yakıt hariç) %5,1, yakıtlarda %1,8 ve imalat sanayinde (gıda, içecek, tütün hariç) %1,4 oranında yükseldi.

Dış ticaret endeksleri, Ekim 2025 (2015=100) tablosu kapsamında, SITC Rev.4 sınıflandırmasıyla sektörel karşılaştırmalar aşağıdaki gibidir:

• Genel – İhracat birim değer endeksi 114,9’dan 126,0’a, değişim %9,6; İthalat birim değer endeksi 133,2’den 138,2’a, değişim %3,7.
• Gıda, içecek ve tütün – İhracat endeksi 109,0’dan 120,1’e, değişim %10,2; İthalat endeksi 119,3’ten 128,1’e, değişim %7,3.
• Hammaddeler (yakıt hariç) – İhracat endeksi 117,9’dan 123,3’e, değişim %4,6; İthalat endeksi 131,4’ten 127,6’ya, değişim %-2,8.
• Yakıtlar – İhracat endeksi 137,0’dan 129,6’ya, değişim %-5,4; İthalat endeksi 163,1’den 154,8’e, değişim %-5,1.
• İmalat (gıda, içecek ve tütün hariç) – İhracat endeksi 114,1’den 126,2’ye, değişim %10,5; İthalat endeksi 114,7’den 118,0’a, değişim %2,9.
• SITC’de başka bir yerde sınıflandırılamayan mallar – İhracat endeksi 212,7’den 320,6’ya, değişim %50,7; İthalat endeksi 248,7’den 384,9’a, değişim %54,8.

Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış ihracat miktar endeksi ise Ekim 2025’e kadar %1,5 azalarak 138,4 olarak gerçekleşti. Takvim etkilerinden arındırılmış seri ise 143,1’e düşüş gösterdi (2024 Ekim = 153,9).

Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış ithalat miktar endeksi ise Ekim 2025’e kadar %6,1 artış kaydetti; mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seri 128,1, takvim etkilerinden arındırılmış seri ise 124,6 olarak kaydedildi (2024 Ekim = 120,6).

Dış ticaret hadleri ve haddinin 2025 Ekim ayında 91,2 olarak gerçekleşti. Bu değer, ihracat birim değer endeksinin ithalat birim değer endeksine bölünmesiyle hesaplanan dış ticaret haddinin 2024 Ekim’de 86,2 iken 5,0 puan artmasıyla oluştu.

Kaynak: BYZHA – Beyaz Haber Ajansı