Böbrek Nakli: İşleyiş, Sonrası ve Yaşam Kalitesi Üzerindeki Etkileri

Böbrekler, vücuttan atıkları, mineralleri ve fazladan sıvıyı temizleyip uzaklaştırırken işlevlerini yitirince bu birikim zararlı olmaya başlar. Böyle bir durumda vücutta sıvı ve atıklar birikir; bu durum kan basıncını yükseltebilir ve zamanla böbrek yetmezliğine yol açabilir. Yetersiz çalışan böbrekler, bazı durumlarda nakil ihtiyacını gündeme getirir. Nakil sonrası yaşam kalitesi ve süresi artar ve hastalar günlük işlerini daha sağlıklı bir şekilde sürdürebilirler. Memorial Antalya Hastanesi Nefroloji Bölümü’nden Uz. Dr. Ümit Çakmak, böbrek nakli ve sonrasındaki dikkat edilmesi gereken konulara değindi. Çalışmayan böbrekler alınmıyor Son dönem böbrek yetmezliği, böbreklerin görevlerini yerine getirememesi ve bunun en az üç ay sürmesi durumlarında tanımlanır. GFH’nin ≤ 15 ml/dk olması halinde böbrek süzme hızı düşmüş demektir ve nakil için adım atılır. Nakil, son dönem böbrek yetmezliği kesinleştiğinde canlı verici veya kadavradan gerçekleştirilebilir. Canlı vericilerle yapılan nakillerde hasta ve verici titizlikle değerlendirilir ve uygun şartlarda operasyon yapılır. Genelde ameliyat öncesinde mevcut böbrekler yerinde kalır; yeni böbrek kasık bölgesinin sağ ve sol taraflarına yerleştirilir. Böylece hasta sahip olduğunda bir çalışmayan böbrek ve nakil edilen böbrek olmak üzere üç böbreğe sahip olur. Nakil sonrası ilaç kullanımına dikkat! Ameliyat sonrası hastanede kalış süresi genelde 1-2 haftayı bulur. Yaklaşık 3 ay geçtikten sonra hasta iş ve sosyal yaşamına dönebilir. Uzun süreli olarak, çoğu hastada ömür boyu bağışıklık baskılayıcı ilaçlar kullanılır; bu ilaçlar nakil edilen böbreğin reddedilmesini önlemek için kullanılır. İlaç dozları hastaların kendi başına değiştirilmemeli ve doktor tarafından belirlenen saat ve dozlarda alınmalıdır. Nakil sonrası bu şikayetleri önemseyin Ameliyat sonrası düzenli poliklinik kontrolleri, nakledilen böbreğin işlevini ve genel sağlığı izlemek için önemlidir. Birinci yıl içinde kontroller sık yapılırken sonrasında sıklık azalabilir. Ancak yüksek ateş, nefes darlığı, öksürük ve balgam gibi enfeksiyon belirtileri, karın ağrısı, kusma, ishal, idrarda yanma veya sık idrar yapma, bacaklarda ödem, kilo artışı veya idrarda kan görme gibi bulgular görüldüğünde hemen doktora başvurulmalıdır. Dengeli beslenme ve sporla sağlıklı bir yaşama adım atın Nakil sonrası kilo artışı sık görülebilir; kortizonun su ve tuz tutması, iştahı artırması buna neden olur. Bu nedenle tuzu azaltılmış ve kalorisi dikkatle hesaplanmış öğünler tercih edilmelidir. İlk dönemde hareketli bir yaşam önerilir; yürüyüş, kardiyovasküler ve kemik sağlığı için faydalıdır. Haftada en az 3 kez, 30-40 dakikalık tempolu yürüyüşlerle başlamak iyi bir tercih olur. Üç ayı aşkın süre sonra tenis, bisiklet veya yüzme gibi sporlara geçiş yapılabilir. Ancak ağır sporlar ve vücuda ani darbe getirebilecek aktivitelerden kaçınılmalıdır. Nakil sonrası böbreğin reddedilmesi sizi korkutmasın Nakil sonrası reddetme olasılığı geçmişe göre azalmakla birlikte gerektiğinde yeni tedavi yöntemleriyle yönetilebilmektedir. Ret vakalarında diyaliz ihtiyacı yeniden ortaya çıkabilir; bu durumda ikinci, üçüncü veya daha fazla böbrek nakli de mümkündür. Günümüzde böbrek yetmezliği tedavisiyle yaşam artık daha güvenli ve uzun vadeli bir seçenek olarak karşımıza çıkmaktadır. Kaynak: Beyaz Haber Ajansı (BYZHA)