Dijital Bağımlılık ve Ağız Sağlığı: Gençlerde Ekran Kullanımının Olası Etkileri ve Pratik Önlemler

Üsküdar Üniversitesi Diş Hastanesi Periodontoloji Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Nihal Bahar, dijital bağımlılığın özellikle gençler arasında ağız sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerine değinirken, basit günlük adımlarla bu etkilerin azaltılabileceğini vurguluyor. Uzun süre ekran karşısında kalındığında diş fırçalama alışkanlığı sıklıkla unutuluyor ve bu durum, özellikle ergenler ve genç yetişkinlerde günlük rutinlerin bozulmasına yol açabiliyor.

Ekran süresinin artması yalnızca çürük ya da periodontal hastalık oluşturmuyor; fakat yaşam tarzındaki değişiklikler ağız sağlığını belirgin biçimde bozabiliyor. Bahar, telefon veya bilgisayarda geçirilen zaman arttıkça diş fırçalamanın atlanması ya da ertelenmesi olasılığının yükseldiğini belirtiyor. Gece telefon kullanımı diş eti iltihabını artırabiliyor ve bu durum çoğunlukla atıştırmalık tüketimiyle birleştiğinde çürük riskini büyütüyor.

Uyku düzeninin bozulması da önemli bir etken olarak öne çıkıyor. Gece geç saatlere kadar cihaz kullanımı melatonin üretimini olumsuz etkiliyor, uyku kalitesini düşürüyor ve bu da bağışıklığı zayıflatıp periodontal dokularda inflamasyon riskini artırabiliyor. Ayrıca uzun süre aynı pozisyonda ekrana bakmak boyun ve çene kaslarında gerginliğe, temporomandibular eklem (TME) sorunlarına yol açabiliyor. Ekran süresinin artması ağız hijyenini bozuyor ve çürük oranlarını yükseltiyor.

Beslenme alışkanlıkları da dijital bağımlılığın en çok bozduğu alanlardan biri. Bireyler, dijitalleşmiş platformlarda sıkça öğün atlıyor, gece geç saatlerde yemek yiyor ve şekerli içecek tüketimini artıyorlar. Bu davranışlar çürük oluşumunu tetikleyen önemli etmenler arasında yer alıyor. Giderek artan ekran süresiyle birlikte ağız hijyeni davranışlarının bozulması ve çürük oranlarındaki artış da bilimsel çalışmalarla desteklenmektedir. Özellikle ergenler arasında internet bağımlılığı oranlarının %15–30 arasında değiştiği bilinmekte ve bu grubun ağız sağlığı davranışları, ekran süresi düşük olanlara göre daha zayıf seyretmektedir.

Dijitali tamamen bırakmaya gerek yok; ancak küçük günlük düzenlemeler bile fark yaratabilir. Bahar, risk grubundaki kişilerin ağız sağlığını koruyabileceklerini ifade ediyor. Günlük rutinde küçük değişiklikler yaparak önemli kazanımlar elde etmek mümkün olduğundan şu öneriler öne çıkıyor: yemeklerden sonra kısa bir fırçalama rutini uygulamak, ekran başında geçirilen süreyi sınırlandırmak, şekerli içecek ve atıştırmalıkları azaltmak, su tüketimini artırmak ve gece telefon kullanımını azaltıp uyku düzenini iyileştirmek. Dijital araçlar, fırçalama süresini takip eden uygulamalar veya AI destekli diş fırçaları ve teledentistry gibi çözümler ağız bakımını destekleyebilir.

Kaynak: BYZHA – Beyaz Haber Ajansı