Düğün ve Kutlamalarda Patlayıcı Maddeler: Riskler ve Kontrol Önerileri

İstanbul Valiliği, artan orman yangını riski nedeniyle havai fişek, işaret fişeği, meşale ve benzeri patlayıcı/yanıcı maddelerin satışını 16 Temmuz-28 Ekim 2026 tarihleri arasında yasakladı. Üsküdar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi İş Sağlığı ve Güvenliği Bölüm Başkanı Dr. Öğretim Üyesi Rüştü Uçan, bu tür ürünlerin bilinçsizce kullanılmasının ağır facialara yol açabileceğini dile getirdi.

Geçmişte yaşanan büyük yangınların çoğunda benzer ihmallerin etkili olduğunu belirten Uçan, kapalı alanlarda kullanılan havai fişek ve benzeri malzemelerin zincirleme felaketlere zemin hazırlayabileceğini ifade etti. “İş sağlığı güvenliği açısından geçmiş olaylar bize önemli dersler veriyor. Irak’ta bir düğün salonunda meydana gelen patlama sonrasında perdeler ve süslemeler tutuştu ve yaklaşık 200 kişi hayatını kaybetti. İlk patlama tek başına değil, sonrasında başlayan yangın ve panik ortamı olayın kötü sonuçlar doğurmasına neden oldu.”

Patlayıcılar, özellikle sıcaklık ve kıvılcım gibi etkenlere karşı son derece hassastır. Dr. Uçan, bu tür maddelerin sıradan ürünler gibi depolanıp kullanılmasının tehlikeli olduğunu vurgulayarak, “Patlayıcılar özel eğitimli kişiler tarafından yönetilmelidir. Çünkü maytap gibi maddeler sadece fitil ateşlemekle çalışmaz; sıcaklık, statik elektrik ya da çok küçük bir kıvılcım bile ilk patlamayı tetikleyebilir. Bunlar marketten alınan ve evde saklanan malzemeler değildir; özel koşullarda korunmalı ve ateşleyecek kişiler de eğitimli olmalıdır.” dedi. Helyum balonları yangın riskini artırabilir. Düğün salonlarında yükseklerde kalması için helyum kullanılan balonların, patlama veya yangın anında yangını büyütebileceğini belirten Uçan, geçen yıl genç bir kızın balon patlaması nedeniyle ağır yanıklar yaşadığını hatırlattı.

Kontrollü kimselerce yapılması gerekir. Dr. Uçan, sahne gösterilerinin yalnızca kontrollü alanlarda ve uzamanlar eşliğinde yapılması gerektiğini belirtti. “Deniz üzerindeki resmi kutlamalardaki gibi belirli güvenlik önlemleri alınmalı, patlayıcıları kullanan kişiler uzman olmalı, güvenlik alanları oluşturulmalı ve ulaşım geçici olarak durdurulmalıdır.” Ancak bireysel kutlamalarda aynı güvenliğin alınamayacağını söyleyen Uçan, sözlerini sürdürdü: “Düğünlerde veya kutlamalarda bunları kullanmak büyük tehlike yaratır. En az 10 metre çevresinde yanıcı malzemeler olmamalı; balonlar ve süslemeler kaldırılmalıdır. En güvenli yaklaşım, bunları hiç kullanmamaktır.”

Üretim ve depolama güvenlik açısından kritik. Patlayıcı maddelerin kayıt dışı üretimi riskleri daha da artırır. “Bu maddeler zaten patlayıcıdır; merdiven altında veya üzerinde üretilmesi ya da saklanması uygun sıcaklıkta yapılmazsa patlama riski büyür. Fabrikalarda üretim ise güvenlik standartları gereği daha kontrollüdür.”

Stadyumlarda meşale kullanımı ciddi risk taşır. Uçan, stadyumlarda meşalelerin kıvılcım saçtığını ve binlerce kişinin bulunduğu ortamlarda büyük yangınlara yol açabileceğini ifade etti. “Meşale gibi yanıcı maddelerin cezası artırılmalı ve bu konular da güvenlik kapsamına alınmalıdır.”

Satış ve hukuki sorumluluk. Uçan, satış yapanların müşterilere “Bu üründen kaynaklı olayda 1–8 yıl arası hapis cezası alabileceğinizi bildirdiğiniz bir belge imzalatmalarının caydırıcılık yaratacağını belirtti. Ayrıca satışlar kesinlikle kayıt altına alınmalı; faturasız satış durumunda sorumluluk satıcıya yüklenmelidir. Yüksek cezalar uygulanabilir ve gerekiyorsa yasa tamamen yasaklanabilir. Bu süreçte dahi satışların kayıt altında olması ve hukuki sorumluluğun açıkça belirtilmesi ciddi bir caydırıcılık sağlar.”

Bu açıklamalar, beyanların ve yasal mevzuatın daha etkin hale getirilmesi gerektiğine işaret ederken, güvenlik için gerekli önlemlerin yalnızca yönetmeliklerle değil sahada uygulanabilirlikle de güçlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.