Girişimcilik ve İş Demografisi: Doğum ve Ölüm Oranları ile 2024 Verileri Üzerinden Yeniden Olası Perspektifler

Avrupa İş İstatistikleri kapsamında uyumlaştırma süreciyle elde edilen revizelerin sonuçları, Yıllık Sanayi ve Hizmet İstatistikleri üzerinden değerlendirildiğinde Girişimcilik ve İş Demografisi göstergelerinin yeni bir çerçeve içinde güncellendiğini gösteriyor. 2024 yılında girişim doğum oranı %15,8 olarak kaydedildi ve bu girişimlerin istihdam yaratma payı %4,9 seviyesinde gerçekleşti. 2023 yılı için doğum oranı %15,5 ve istihdamdaki payı %4,9 olarak kalmıştır.

Doğan girişimlerin dağılımı ve temel sektörler İncelemeye göre 2024 yılında en yüksek girişim payı %32,1 ile toptan ve perakende ticaret; motorlu kara taşıtları ve motosikletlerin onarımı sektöründe görüldü. Bunu %16,8 ile ulaştırma ve depolama ve %10,1 ile inşaat sektörleri izledi.

İllere göre doğumda öne çıkan şehirler 2024 yılında doğan girişimler içinde en yüksek pay İstanbul’a ait oldu (%25,8). Ardından sırasıyla Ankara (%7,5) ve İzmir (%6,5) geliyor.

İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması düzeyinde gösterge 2024, doğum göstergeleri bağlamında değerlendirildi.

Ölüm göstergeleri ve istihdam kayıpları 2022 yılında ölüm oranı %12,9 olarak raporlandı; ölen girişimlerin istihdam payı ise %4,2 idi. 2021 yılında ölüm oranı %11,9 iken istihdamdaki payı %4,1 olarak belirlendi. En yüksek bölüm payı 2022’de toptan ve perakende ticaret; motorlu kara taşıtlarının onarımı sektöründe (%35,0) gözlendi, bunu %16,3 ile ulaştırma ve depolama ve %10,6 ile konaklama ve yiyecek hizmetleri takip etti.

İllere göre ölen girişimler 2022 yılında İstanbul %25,7 ile en yüksek paya sahip olurken, ardından Ankara %7,0 ve İzmir %6,0 geldi.

Hayatta kalma göstergeleri ve 2023 verileri Girişimlerden 2023 yılında doğanların %78,3’ünün 2024 yılında hayatta kaldığı görüldü. 2022 yılında bir yıllık hayatta kalma oranı %75,2; iki yıllık oran ise %58,6 olarak belirlendi. Doğum yıllarına göre hayatta kalma göstergeleri 2019-2023 aralığında rapor edildi.

Hızlı büyüyen girişimler ve ceylan girişimler 2024 yılında hızlı büyüyen girişimlerin oranı %14,4 olarak kaydedildi; ceylan girişimlerin oranı ise %2,4’tür. 2020-2024 arasında yıllara göre bu iki kategori için dağılım şu şekilde gösterildi: hızlı büyüyen girişimlerin 2024’te %23,5’i imalat, %20,5’i toptan ve perakende ticaret; motorlu kara taşıtları ve motosikletlerin onarımı ve %15,2’si inşaat sektörlerinde yer aldı. Ceylan girişimler ise 2024 yılında %27,0 ile imalat, %15,2 ile toptan ve perakende ticaret; motorlu kara taşıtları ve motosikletlerin onarımı ve %12,4 ile inşaat sektörlerinde yoğunlaştı.

İmalat sanayinde gelişmeler 2024 yılında doğan girişimlerin %57,8’i düşük teknoloji ürünler üretirken, %29,6’sı orta düşük, %11,7’si orta yüksek ve %0,9’u yüksek teknoloji düzeyinde ürünler üretti. İmalat sanayinde teknoloji düzeyi dağılımı 2015-2024 aralığında raporlanmıştır.

Kuruluş yılına göre ekonomik göstergeler 2016-2020 arası kurulan girişimlerin 2024 yılındaki ciro payı %16,6 olarak belirlendi; en yüksek ikinci ciro payı %14,1 ile 2011-2015 döneminde kurulan girişimlere ait oldu. İstihdam payı ise 2024 yılında %20,1 olarak kaydedildi; 2021 ve sonrasında kurulanlar ise %17,4 paya sahip oldu. 1990 ve öncesi kuruluş yıllarına sahip girişimlerin 2024 yılındaki ihracat payı %17,3; 1996-2000 arası kurulanlar ise %16,3 ile ikinci en yüksek ihracat payına sahip oldular. Aynı dönemde ithalat payları ise %28,4 olarak 1990 ve öncesi grupta belirlendi; 1996-2000 arası kurulanlar %16,3 ile en yüksek ithalat payına sahip oldu.

Genel bakış Girişimlerin kuruluş yıllarına göre 2024 yılında ekonomideki göstergeler, BYZHA Beyaz Haber Ajansı kaynaklarına dayanarak değerlendirilmiştir.