İzmir’in Depremlere Dayanıklı Geleceği: Bilimsel Yol Haritası ve Toplumsal Katılım

İzmir Büyükşehir Belediyesi, kenti deprem ve diğer doğal afetlere karşı güçlendirmek amacıyla bilimsel çalışmalar, üniversite iş birlikleri, zemin etütleri ve toplum temelli eğitimleriyle kapsamlı bir yol haritası yürütüyor. Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay’ın hedefi doğrultusunda afet risklerini azaltmak için bilimsel, bütüncül ve katılımcı bir yaklaşım benimseniyor. Deprem, tsunami ve benzeri doğal afetlere karşı yürütülen projeler, İzmir’in dirençli bir kent olması yönündeki stratejilerin temelini oluşturuyor. Ayrıca İzmir Deprem Master Planı çalışmalarına başlanmış durumda; Dokuz Eylül Üniversitesi ile İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü’nün liderliğinde hazırlık protokolleri mecliste oy birliği ile kabul edildi. Kentin deprem dayanıklılığını güçlendirmek amacıyla 2026 yılı içinde Master Plan’ın tamamlanması hedefleniyor.

Kentin zemin yapısını derinlemesine inceleyen mikrobölgeleme çalışmaları İzmir, Bayraklı, Bornova, Konak, Karşıyaka ve Çiğli ilçelerini kapsayan mikrobölgeleme çalışmaları ile zemin yapısını ayrıntılı biçimde değerlendiriyor. Projenin ilerleme yüzdesi şu anda %55’e ulaştı.

• Bornova baseni üzerinde 2021 yılında başlayan çalışmalar; 7 bin hektarlık alanda 1375 sondaj kuyusu, yaklaşık 40 kilometre derinliğinde, toplamda yaklaşık 32 bin laboratuvar deneyini içeren zemin ve kaya örneklemesiyle ilerliyor. Jeofizik taramlar ise 1500’e yakın noktada yürütülüyor; proje 2026’da tamamlanmayı hedefliyor.
• Karşıyaka için 2025 yılında başlayan mikrobölgeleme çalışmaları kapsamında 120 sondaj hedefiyle ilerleme sürüyor; şu ana kadar 46 kuyudan veri elde edildi ve 7 bin 590 metre sondaj yapıldı. Mikrogravite ölçümleri 120 noktada tamamlandı; işin 2026’da bitirilmesi planlanıyor.
• Bayraklı ve Konak’taki mikrobölgeleme çalışmaları ise 2026 yılı içinde başlatılacak.

İzmir ve çevresindeki fay hatlarının bütüncül incelenmesi Aktif fay hatları ile paleosismoloji çalışmaları, geçmişteki deprem üretimlerini, aralıkları ve potansiyel büyüklükleri ortaya koymak amacıyla açılan hendeklerle birlikte değerlendiriliyor. Çalışmaların ilerleyişi yaklaşık %80 seviyesinde.

• Son 10 bin yıl içinde fay hatlarının oluşturduğu deprem sayısını ve üretim aralıklarını analiz ederek olası en yüksek deprem büyüklüğünü tahmin etmek amaçlanıyor.
• 25 aktif fay hattı üzerinde planlanan 111 hendekten 90’ı (il sınırları içinde 64, il dışı 26) tamamlandı.

Kıyı ilçeleri için tsunami senaryoları ve savunma önlemleri Kıyı bölgelerde tsunami riskine karşı hazırlıklar yürütülüyor. Deniz içi sondajlar, paleotsunami çalışmaları ve sayısal modeller ile çeşitli senaryolar oluşturuldu; olası tsunami risk haritaları bu çalışmalarla şekillendi ve afet planlarının temel verileri haline getirildi. Proje ilerleme oranı %90’a ulaştı.

• Deniz içi karot çalışmaları 24 farklı lokasyonda 95 metre derinliğe kadar gerçekleştirildi. Kıyı bölgelerinde 29 lokasyonda paleotsunami çalışmaları için çukurlar açıldı; numuneler MTA ve TÜBİTAK MAM laboratuvarlarında analiz edildi.

Mevcut yapı stokunun güvenliğe dönüştürülmesi Deprem riskinin azaltılmasına yönelik önemli adımlardan biri, var olan yapı stoklarının envanterinin çıkarılmasıdır. Bayraklı ve Bornova’da yoğun taramalar sürerken Karşıyaka’da da çalışmalar devam ediyor. Elde edilen veriler, kentsel dönüşüm ve güçlendirme politikalarını yönlendirmek için kullanılıyor.

• Bayraklı, Bornova, Konak, Karşıyaka ve Çiğli’de toplam 94 bin 773 yapı için envanter çalışması tamamlandı. 2025 yılları içinde Karşıyaka’da 22 bin 767 yapının incelenmesi planlanıyor; çalışmanın 2026’da tamamlanması hedefleniyor. Proje ilerleme oranı %60.

Mahalle Afet Gönüllüleri ile toplum temelli farkındalık İzmir Büyükşehir Belediyesi, teknik çalışmaların ötesinde toplumu merkeze alan bir afet yönetimi yaklaşımı benimsiyor. Mahalle muhtarları ve sakinlerinin katılımıyla çevrimiçi başvurularla oluşturulan gönüllüler, “Temel Afet Bilinci ve İlkyardım” eğitimi ile destekleniyor. Ayrıca orman köylerinde çıkan yangınlarda köy sakinlerinin hızlı müdahalesini sağlayacak “Temel Yangın Eğitimi” de sunulmaktadır. Hedef: Daha güvenli bir İzmir Bu çalışmalar, afetlere müdahaleye odaklanan bir kentten, riskleri azaltan ve hazırlıklı bir kent modeline geçişi amaçlıyor. Bilimsel veriye dayalı, katılımcı ve bütüncül yaklaşım ile İzmir, afetlere dirençli kentler arasında örnek olmaya doğru ilerliyor. Kaynak: Beyaz Haber Ajansı (BYZHA).